Πρέπει να κάνεις  «καλή διατροφή».  Είναι μια πρόταση που συχνά ακούμε από γιατρούς, διαιτολόγους, γυμναστές, συγγενείς και φίλους. Μερικά από τα ερωτήματα που προκύπτουν βλέποντας ή ακούγοντας την παραπάνω πρόταση είναι τα εξής:

1.    Από ποιές τροφές πρέπει να αποτελείτε το πρότυπο καθημερινό διαιτολόγιο μου;

2.    Με ποιό τρόπο διακρίνουμε και αξιολογούμε τα διαθέσιμα τρόφιμα;

3.    Η σωστή επιλογή τροφής είναι αρκετή; Τι άλλο πρέπει να ξέρω για την συντήρηση και προετοιμασία θρεπτικών γευμάτων ;

4.    Τι ρόλο μπορούν να παίξουν τα συμπληρώματα διατροφής στο σύγχρονο διαιτολόγιο; Όλα τα συμπληρώματα διατροφής είναι καλά και απαραίτητα;

5.    Γιατί η φράση «καλή διατροφή» μπορεί να διαφέρει από άτομο σε άτομο; Έχουμε όλοι τις ίδιες διατροφικές ανάγκες;

6.    Για ποιό λόγο πρέπει να επιλέγω προσεκτικά τα τρόφιμα που απαρτίζουν το καθημερινό διαιτολόγιο; Εγώ θέλω μόνο να βουτάω καλύτερα.

Το σύνολο των προβλημάτων στη διατροφή του σύγχρονου ανθρώπου προέκυψαν κατά την εκβιομηχανοποίηση της - λόγω της μεγάλης αύξησης του πληθυσμού -  και της παγκοσμιοποίησης του εμπορίου τροφίμων, με απώτερο σκοπό το κέρδος.  Τα αποτελέσματα των παραπάνω οδήγησαν σε μια μακροχρόνια παραπληροφόρηση σχετικά με τα διαθέσιμα  τρόφιμα και την ιδανική διατροφή, η οποία ξεσκεπάζεται καθημερινά από τον αυξανόμενο αριθμό υπέρβαρων, παχύσαρκων, την αύξηση των χρόνιων νοσημάτων με γεωμετρική πρόοδο, καθώς και τη ραγδαία αύξηση του καρκίνου όλων των ειδών. Όλα δείχνουν ότι η «καλή διατροφή»  για το σύγχρονο άνθρωπο πρέπει να σημαίνει πολύ περισσότερα από ένα καλλίγραμμο  σώμα και η επίτευξη της μπορεί να πραγματοποιηθεί, μόνο με τη συστηματική απόκτηση   γνώσης  και αποφασιστικότητας.  Σε αυτό το άρθρο μου, που εκ πρώτης σε μερικούς μπορεί να φαντάζει άσχετο με την άπνοια και την ελεύθερη κατάδυση, θα προσπαθήσω να απαντήσω με όσο το δυνατόν πιο απλό τρόπο στα παραπάνω ερωτήματα και με την ολοκλήρωση του, πιστεύω ότι θα έχει γίνει πλήρως κατανοητό με ποιό τρόπο η διατροφή μπορεί να επηρεάζει  και να καθορίζει το σύνολο της ζωής μας και των δραστηριοτήτων  που περιλαμβάνει.     

Από ποιές τροφές πρέπει να αποτελείται το πρότυπο καθημερινό διαιτολόγιο μου;

Η απάντηση στο ερώτημα είναι τόσο απλή που πολλές φορές ο σύγχρονος δυτικός τρόπος σκέψης δυσκολεύεται να κατανοήσει. Η φαινομενικά τεράστια πρόοδος του κλάδου των επιστημών με θέμα τον άνθρωπο και την υγεία, πολλές φορές αναζητώντας τη λύση στα  προβλήματα του ανθρώπου χάνεται μέσα σε πολύπλοκες γνώσεις, αγνοώντας αυτά που ήδη ξέρει και η ίδια η ιστορία επιβεβαιώνει. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι  το ανθρώπινο σώμα είναι ένας ευφυέστατος  ομοιοστατικός μηχανισμός. Αυτό σημαίνει ότι το σύνολο των καθημερινών λειτουργιών του αποσκοπεί στη διατήρηση των ιδανικών συνθηκών προκειμένου τα κύτταρα από τα οποία απαρτίζεται,  να συνεχίζουν να υπάρχουν. Η τροφή που καταναλώνουμε καθημερινά αποτελεί την πρώτη ύλη αυτού του μηχανισμού και κατά συνέπεια η ποιότητα και η ποσότητα της, καθορίζει την εύρυθμη λειτουργία του. Η επίτευξη της ομοιόστασης από το σώμα και τα κύτταρα που το απαρτίζουν μπορεί να επιτυγχάνεται και υπό  μη ιδανικές ή αντίξοες συνθήκες αλλά πάντα μέσα σε συγκεκριμένα  χρονικά όρια. Για παράδειγμα, κατά την μειωμένη πρόσληψη νερού το σώμα απαντά μειώνοντας στο μέγιστο βαθμό την απώλεια υγρών. Η μακροχρόνια όμως υποενυδάτωση με μαθηματική ακρίβεια θα οδηγήσει  σε εμφανή προβλήματα υγείας και ενδεχομένως το θάνατο. Επίσης η ελλιπής  πρόσληψη πρωτεϊνών αρχικά μπορεί να είναι ασυμπτωματική αλλά μακροχρόνια θα οδηγήσει  σε μείωση της ευρωστίας και τελικά στην ασθένεια. Σε αρκετές περιπτώσεις η διατάραξη του ομοιοστατικού μηχανισμού αποκαθίσταται  πλήρως όταν εξαλειφθεί το αίτιο που την προκάλεσε εξ αρχής,  σε άλλες περιπτώσεις όμως η διατάραξη αυτή μπορεί να οδηγήσει σε χρόνιο  νόσημα και μη αναστρέψιμες βλάβες, αλλάζοντας τη ζωή του ατόμου για πάντα ή ακόμα και στον πρόωρο θάνατο. Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, το καθημερινό διαιτολόγιο πρέπει να αποτελείται  από εκείνες τις τροφές που στηρίζουν τους ομοιoστατικούς μηχανισμούς σε επαρκείς ποσότητες. Η τροφή που καταναλώνουμε πρέπει να περιέχει:

  - Ποιοτική πρωτεΐνη. Η πρωτεΐνη  αποτελεί το δομικό λίθο όλων των κυττάρων που απαρτίζουν  το σώμα καθώς επίσης και των ορμονών που αποτελούν τους ρυθμιστές του ομοιοστατικού μηχανισμού.

  - Ποιοτικούς υδατάνθρακες. Οι υδατάνθρακες αποτελούν την πιο άμεσα διαθέσιμη πηγή ενέργειας όλων των κυττάρων και ιδιαίτερα των κυττάρων του νευρικού συστήματος. Η διατήρηση σταθερής ποσότητας γλυκόζης στο αίμα αποτελεί μια από τις  σημαντικότερες εργασίες των ομοιοστατικών μηχανισμών.

   - Ποιοτικά λιπαρά οξέα. Τα απαραίτητα λιπαρά οξέα ω6 και ω3 αποτελούν δομικό λίθο όλων των κυττάρων του σώματος. Κατά συνέπεια, έλλειψη αυτών ή κακή αναλογία στη διατροφή μας, μπορεί να οδηγήσει σε διατάραξη των ομοιοστατικών μηχανισμών.

   - Βιταμίνες, μέταλλα, ιχνοστοιχεία, φυτοχημικά, φυτικές ίνες. Οι βιταμίνες έχουν κυρίως το ρόλο καταλύτη σε όλες τις ομοιοστατικές λειτουργίες καθώς και προστατευτικό ρόλο με τις αντιοξειδωτικές ιδιότητες τους.  Τα μέταλλα και τα ιχνοστοιχεία αποτελούν δομικό συστατικό των κυττάρων και των ορμονών, ενώ τα φυτοχημικά συνεισφέρουν αποδεδειγμένα στην προστασία των κυττάρων από τις ελεύθερες ρίζες. Η επίδραση τους στα ανθρώπινα κύτταρα ακόμα ερευνάτε. Τέλος οι φυτικές ίνες συνεισφέρουν  καθοριστικά στη σωστή λειτουργία του πεπτικού συστήματος, υποστηρίζοντας τις πολύτιμες ομοιοστατικές του λειτουργίες.

   - Νερό. Μπορεί να αναφέρεται τελευταίο αλλά σε καμία περίπτωση δεν αποτελεί συστατικό μειωμένης σημασίας για τα ανθρώπινα κύτταρα. Ενδεικτικά αναφέρω ότι από νερό αποτελείτε το 74% του ανθρώπινου εγκεφάλου και το 72% όλου του σώματος.  Η ρυθμιστική του επίδραση σε όλους τους ομοιοστατικούς μηχανισμούς είναι καταφανής.


Με ποιό τρόπο διακρίνουμε και αξιολογούμε τα διαθέσιμα τρόφιμα;

Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα αποτελεί θεμέλιο λίθο στην δημιουργία ενός   πρότυπου διαιτολογίου. Η άγνοια των τροφών που μπορούν να μας παρέχουν τα απαραίτητα συστατικά για αναγέννηση των κυττάρων και διατήρηση της ομοιόστασης, μακροχρόνια μπορεί να έχει μόνο αρνητικά αποτελέσματα. Σε μια  αγορά τροφίμων που εμπλουτίζεται καθημερινά με προϊόντα λιγότερο θρεπτικά και συμβατά με τα κύτταρα μας, η σωστή επιλογή τροφής χρειάζεται κάτι περισσότερο από τύχη.  

Με τον τρόπο αξιολόγησης των τροφίμων καθώς και τις υπόλοιπες ερωτήσεις, θα ασχοληθούμε σε μελλοντικά άρθρα.