Εισαγωγή
Κρατάς τη ανάσα σου και ξεκινάς. Δυσκολεύεσαι λίγο να κατέβεις στην αρχή, όμως καθώς συνεχίζεις γίνεται ευκολότερο. Φτάνεις πιο βαθιά και κατεβαίνεις πλέον χωρίς προσπάθεια. Τα χρώματα γύρω σου χάνονται, η κοκκινωπή παραλλαγή της στολής σου γκριζάρει και σκοτεινιάζει γενικώς. Αν πας και πιο βαθιά, ίσως να νιώσεις πως δεν μπορείς πλέον να εξισώσεις. Μια βάρκα ακούγεται μα δεν καταλαβαίνεις από που έρχεται, πόσο μακριά είναι, αν πλησιάζει ή αν απομακρύνεται. Ξεκινάς την ανάδυσή σου με δυσκολία στην αρχή, πιο εύκολα στη συνέχεια και φτάνεις στην επιφάνεια. Η βάρκα δεν φαίνεται πουθενά και πλέον δεν την ακούς καν. Μυστήρια πράγματα συμβαίνουν. Υπάρχουν άραγε εξηγήσεις;

Μάζα
Μάζα ενός σώματος ονομάζεται η ποσότητα της ύλης που αυτό περιέχει. Πιο απλά, είναι το σύνολο των μορίων που περιέχονται στο σώμα.

Βάρος
Βάρος ενός σώματος είναι η δύναμη με την οποία η γη έλκει το σώμα αυτό. Παράδειγμα για προβληματισμό (τύπου Άρθουρ Κλάρκ): Παίρνουμε ένα βαρίδι του κιλού από τη ζώνη μας, και πάμε μια βόλτα μέχρι το φεγγάρι με τοπικό διαστημόπλοιο. Όταν φτάσουμε εκεί, το βάρος του βαριδιού δεν θα είναι πλέον ένα κιλό, αλλά λιγότερο. Η μάζα του δεν θα έχει αλλάξει. Αλλάζει μόνο η δύναμη με την οποία έλκεται, δηλαδή το βάρος του. Για το υπόλοιπο άρθρο όμως, ας παραμείνουμε στη γη.

Όγκος
Όγκος ενός σώματος είναι ο χώρος που καταλαμβάνει ένα σώμα. Πχ ένας κύβος με διαστάσεις 10cm x 10cm x 10cm (ύψος x πλάτος x βάθος) έχει όγκο 1000 κυβικά εκατοστά, δηλαδή ένα λίτρο. Μετριέται εύκολα αν βυθίσουμε το σώμα σε ένα δοχείο εντελώς γεμάτο με νερό και μαζέψουμε το νερό που θα εκτοπιστεί σε ένα νέο δοχείο με διαβαθμίσεις όγκου.

Άνωση
Άνωση είναι η ανοδική δύναμη που ασκείται σε ένα σώμα όταν αυτό βυθίζεται σε ένα υγρό, έχει κατεύθυνση αντίθετη με το βάρος του και μέγεθος ίσο με το βάρος του υγρού που εκτοπίζεται. Για παράδειγμα, ο παραπάνω κύβος αν βυθιστεί σε νερό, θα εκτοπίσει ένα λίτρο νερού. Το βάρος αυτού του νερού είναι ένα κιλό. Άρα η άνωση που θα ασκηθεί στον κύβο θα είναι ίση με ένα κιλό.

Πλευστότητα
Πλευστότητα ονομάζουμε τη διαφορά ανάμεσα στην άνωση που δέχεται ένα σώμα και το βάρος του (Πλευστότητα = Άνωση – Βάρος). Στο παραπάνω παράδειγμα του κύβου, αν ο κύβος είναι μεταλλικός και ζυγίζει έξω από το νερό 5 κιλά, μετά τη βύθισή του στο νερό θα δέχεται άνωση 1 κιλού και συνεπώς αν τον ζυγίσουμε μέσα στο νερό, η ζυγαριά θα δείξει 4 κιλά. Το βάρος του δεν έχει αλλάζει καθόλου, μιας και δεν έχει αλλάξει η μάζα του. Η γη εξακολουθεί να τον έλκει με δύναμη 5 κιλών. Τώρα όμως δέχεται και την άνωση του ενός κιλού που έχει αντίθετη κατεύθυνση και έτσι τον νιώθουμε ελαφρύτερο. Και αν τα υπολογίσουμε σύμφωνα με τον ορισμό της πλευστότητας: Πλευστότητα = 1-5 = -4 κιλά, δηλαδή αρνητική πλευστότητα μεγέθους 4 κιλών. Αν αφήσουμε λοιπόν τον κύβο ελεύθερο, αυτός θα βυθιστεί.

Αν ο κύβος ήταν φτιαγμένος από άλλο υλικό και ζύγιζε έξω από το νερό ακριβώς ένα κιλό, τότε μετά τη βύθισή του θα είχαμε: Πλευστότητα = 1-1 = 0 κιλά, δηλαδή ουδέτερη πλευστότητα. Αν αφήσουμε τον κύβο ελεύθερο, αυτός θα αιωρείται σαν να βρισκόταν σε συνθήκες πλήρους έλλειψης βαρύτητας.

Αν ο κύβος ήταν φτιαγμένος από αφρό πολυουρεθάνης και ζύγιζε έξω από το νερό 100 γραμμάρια, τότε μετά τη βύθισή του θα είχαμε: Πλευστότητα = 1-0,1 = 0,9 κιλά, δηλαδή θετική πλευστότητα μεγέθους 900 γραμμαρίων. Αφήνοντάς τον ελεύθερο θα έφτανε στην επιφάνεια (και μέρος του θα έβγαινε εκτός νερού, όπως συμβαίνει στα παγόβουνα).

Πίεση
Έστω μια τετράγωνη επιφάνεια διαστάσεων ενός τετραγωνικού εκατοστού (1cm x 1cm), στην επιφάνεια της θάλασσας. Φανταστείτε πως επεκτείνουμε τις πλευρές του τετραγώνου προς τα επάνω, μέχρι εκεί που τελειώνει η ατμόσφαιρα της γης (φτιάχνοντας  έναν «τετράγωνο σωλήνα»). Όλος αυτός ο αέρας που περιέχει ο σωλήνας έχει ένα βάρος, το οποίο ασκεί μια πίεση στην επιφάνεια (1cm x 1cm) της θάλασσας. Αυτή λέμε ότι είναι πίεση μιας ατμόσφαιρας (1 atm ή 1 bar). Αν προσθέσουμε στο κάτω μέρος του σωλήνα άλλα 10 μέτρα μήκος και τα γεμίσουμε νερό, τότε η πίεση που θα ασκείται στο κάτω μέρος του θα είναι διπλάσια, δηλαδή 2 atm, που χωρίζεται σε 1 atm από τον αέρα και 1 atm από το νερό. Το συμπέρασμα είναι πως αν καταδυθούμε στα 20 μέτρα νερό, θα έχουμε από πάνω μας 20 μέτρα νερό (2 atm) και μια ατμόσφαιρα αέρα (1 atm), δηλαδή 2 atm υδροστατική πίεση και 1 atm ατμοσφαιρική πίεση. Συνολικά, 3 atm απόλυτη πίεση.

Νόμος του Boyle
Σε σταθερές συνθήκες, ο όγκος μιας ποσότητας αερίου είναι αντιστρόφως ανάλογος της απόλυτης πίεσης κάτω από την οποία βρίσκεται το αέριο. Πρακτικά: Αναποδογυρίζουμε έναν κουβά με χωρητικότητα 20 λίτρα και τον ακουμπάμε στην επιφάνεια της θάλασσας (με το χείλος να ακουμπά το νερό). Μέσα στον κουβά υπάρχουν 20 λίτρα αέρα. Αν βυθίσουμε τον κουβά στα 10 μέτρα (χωρίς να φύγει αέρας από μέσα), τότε θα δούμε ότι ο αέρας έχει συμπιεστεί και καταλαμβάνει πλέον λιγότερο όγκο μέσα στον κουβά. Προσέξτε, ο αέρας δεν έχει χαθεί. Η ποσότητά του, ο αριθμός τον μορίων ας πούμε, παραμένουν ίδια. Απλά έχει συμπιεστεί. Ο Νόμος του Boyle μας λέει πως το γινόμενο της πίεσης και του όγκου είναι σταθερό. Άρα:

1 atm x 20 lit (στην επιφάνεια) = 2 atm x X lit (στα 10 μέτρα) 
20 = 2 x X  X = 10

Άρα ο αέρας μέσα στον κουβά θα έχει συμπιεστεί και θα καταλαμβάνει πλέον μόνο 10 λίτρα. Διπλασιάστηκε η πίεση και ο όγκος μειώθηκε στο μισό.

Εφαρμογές

Πλευστότητα
Αν έχετε βουτήξει έστω και μια φορά, σίγουρα έχετε νιώσει την δυσκολία κατάδυσης στα πρώτα μέτρα και την ευκολία που ακολουθεί. Αυτό συμβαίνει γιατί το σώμα μας περιέχει διάφορους χώρους με αέρα. Ο πιο μεγάλος από αυτούς είναι οι πνεύμονες. Όταν λοιπόν μπαίνουμε στο νερό, οι πνεύμονες μας δίνουν στην αρχή έντονη άνωση και έτσι έχουμε θετική πλευστότητα. Καθώς όμως βαθαίνουμε, αυτοί συμπιέζονται και έτσι η άνωση αυτή μειώνεται μέχρι που τελικά γίνεται μικρότερη και από το βάρος μας. Έτσι αν έχουμε ρυθμίσει σωστά τα κιλά στη ζώνη μας, η πλευστότητά μας γίνεται από θετική (στην αρχή της κατάδυσης), ουδέτερη (στη μέση περίπου) και αρνητική (στο δεύτερο μισό). Αυτό έχει (και πρέπει να έχει) σοβαρότατες συνέπειες στην τεχνική μας. Δηλαδή στην αρχή της βουτιάς μας κάνουμε πιο δυνατές πεδιλιές και σιγά-σιγά μπορούμε να μειώσουμε τη δύναμή τους έτσι ώστε τελικά να σταματήσουμε εντελώς να κινούμε τα πέδιλά μας και να βυθιστούμε με την αρωγή της αρνητικής πλευστότητας. Την ίδια αρχή εφαρμόζουμε και στην ανάδυση, έτσι ώστε στα τελευταία μέτρα πριν την επιφάνεια να έχουμε σταματήσει εντελώς κάθε μυϊκή προσπάθεια. Έτσι πετυχαίνουμε μεγάλη οικονομία οξυγόνου και τελικά μπορούμε να κάνουμε πιο άνετες και ασφαλείς βουτιές.

Εξισώσεις
Ο Νόμος του Boyle μας εξηγεί και την ανάγκη για εξίσωση. Το ότι συμπιέζονται τα αυτιά μας κάθε τόσο και το ότι η μάσκα κολλάει στο πρόσωπό μας, εξηγούνται από αυτό τον Νόμο. Με απλά λόγια ο αέρας στο εσωτερικό των αυτιών (στο μέσο αυτί) μικραίνει σε όγκο, το τύμπανο κυρτώνεται προς το εσωτερικό, πλησιάζει τα όρια της ελαστικότητάς του και μας αναγκάζει να «σπρώξουμε» αέρα στο εσωτερικό τους (μέσω της διαδικασίας της εξίσωσης) ώστε να μπορέσουμε να συνεχίσουμε πιο βαθιά ανενόχλητοι. Το ίδιο συμβαίνει και με τη μάσκα η οποία κολλάει στο πρόσωπό μας και φυσάμε αέρα από τη μύτη στο εσωτερικό της για να «ξεκολλήσει».

Στολή
Ακριβώς η ίδια διαδικασία συμπίεσης συμβαίνει και με τη στολή μας. Αυτός είναι και ο λόγος που οι στολές, αν χρησιμοποιηθούν σε πάρα πολλές βουτιές χάνουν μέρος από το πάχος τους. Ο αέρας στο εσωτερικό τους συμπιέζεται σε κάθε βουτιά, χάνουν την ικανότητά τους να επανέλθουν και έτσι η θερμομόνωση αλλά και η ελαστικότητά τους μειώνονται. Ανάλογα λοιπόν με το πόσο συχνά (και το πόσο βαθιά) βουτάμε μια στολή, η διάρκεια ζωής της μειώνεται.

Αδυναμία εξίσωσης στα βαθιά
Ο Νόμος του Boyle μας εξηγεί κάτι ακόμα. Πολλοί δύτες έχουν νιώσει πως από κάποιο βάθος και κάτω, αδυνατούν να εξισώσουν. Κατά κάποιο τρόπο, νιώθουν πως ο αέρας που είχαν στη διάθεσή τους για εξισώσεις, έχει εξαφανιστεί. Συνήθως το συναίσθημα περιγράφεται ως «όλα μέσα στο λαιμό μου έχουν στεγνώσει και κολλήσει μεταξύ τους». Αυτό φυσικά δεν είναι διόλου περίεργο ή αφύσικο, αντίθετα είναι απόλυτα φυσιολογικό. Καθώς το βάθος μεγαλώνει, ο όγκος των πνευμόνων μας μικραίνει και πλησιάζει τον όγκο της πλήρους εκπνοής. Έτσι αδυνατούμε να «βγάλουμε» από τα πνευμόνια μας αέρα προκειμένου να εξισώσουμε τα αυτιά μας ή τη μάσκα μας. Το βάθος αυτό συνήθως είναι κάπου ανάμεσα στα 30 με 40 μέτρα, αλλά η αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος ξεφεύγει από τα όρια αυτού του άρθρου.

Το φως και ο ήχος
Όταν το φως έρχεται σε επαφή με το νερό, επηρεάζεται από τα εξής φαινόμενα:
1) Ανάκλαση. Μερικές ακτίνες δεν μπαίνουν καν στο νερό αλλά απομακρύνονται από αυτό με την αντίθετη γωνία (κάνουν γκελ). Είναι ο λόγος που η επιφάνεια της θάλασσας αν την κοιτάξουμε από το κατάλληλο σημείο, γυαλίζει.
2) Διάθλαση. Όσες ακτίνες μπουν στο νερό, αλλάζουν ελαφρώς κατεύθυνση. Το ίδιο κάνουν και όσες βγαίνουν από το νερό, με αποτέλεσμα όταν είμαστε έξω από το νερό και ρίξουμε με το καμάκι σε ένα ψάρι που βλέπουμε στα ρηχά, τις πρώτες φορές να αστοχήσουμε τραγικά.
3) Διάχυση. Το φως «χτυπά» σε διάφορα σωματίδια και ανακλάται εκ νέου σε διάφορες κατευθύνσεις. Είναι ο λόγος που ακόμα και στους ρηχούς βυθούς με άμμο, η σκιά μας παρουσιάζεται αχνή και ασαφής. Στην ουσία η σκιά μας φωτίζεται από το πλάι.
4) Απορρόφηση. Το χρωματικό ηλιακό φως περιέχει όλα τα χρώματα. Αυτά όμως απορροφούνται από το νερό σε διαφορετικό βάθος το καθένα. Πρώτο χάνεται το κόκκινο λίγο πριν τα 10 μέτρα και τελευταία το πράσινο και το μπλε γύρω στα 50-60. Το στα πόσα μέτρα χάνεται κάθε χρώμα, εξαρτάται από τη διαύγεια του νερού, το πόσο δυνατό φως έχει εκείνη την ώρα κλπ. Αν εσείς ή το ζευγάρι σας έχετε στολή παραλλαγής με κόκκινο χρώμα, κοιτάξτε την κατά τα τελευταία 10 μέτρα ανάδυσης για να δείτε το χρώμα να επιστρέφει. Μήπως και όταν σκοτεινιάζει έξω από το νερό τα πράγματα χάνουν το χρώμα τους; (ερώτημα για προβληματισμό)

Ο ήχος κάτω από το νερό ταξιδεύει πολύ πιο γρήγορα. Έτσι λοιπόν φτάνει σε εμάς πολύ πιο δυνατός αλλά και στα δύο μας αυτιά σχεδόν ταυτόχρονα, από όπου και αν έρχεται. Το νευρικό μας σύστημα μπερδεύεται και δεν μπορούμε να καταλάβουμε από πού έρχεται η βάρκα που ακούμε. Μπορεί να βγαίνουμε στην επιφάνεια και να μην βλέπουμε βάρκα πουθενά. Ίσως να είναι και πίσω από τον κάβο.

Επίλογος
Δεν είναι απαραίτητο να είσαι πυρηνικός φυσικός για να βουτάς καλά. Αν όμως ξέρεις 2-3 βασικές αρχές, μπορείς να ερμηνεύσεις εύκολα αυτά που συμβαίνουν μέσα σου και γύρω σου την ώρα που βουτάς. Όπως μπορείς και να προσαρμόσεις τον τρόπο που βουτάς ώστε να εκμεταλλευτείς αυτές τις αλλαγές προς όφελος της άνεσης και της ασφάλειάς σου.

Καλές, «φυσικές» αναδύσεις σε όλους.

Εισαγωγή

Η χρησιμότητα (αν όχι αναγκαιότητα) ενός σχολείου ελεύθερης κατάδυσης, είναι ένα θέμα που έχει συζητηθεί πολλές φορές, από πολλούς. Έτσι, αν ερωτηθεί ο μέσος ψαροτουφεκάς, θα απαντήσει πως ένα σχολείο είναι σίγουρα πολύ χρήσιμο. Αν όμως ερωτηθεί για το περιεχόμενο των σχολείων, ίσως να μην έχει σαφή εικόνα. Πιστεύω λοιπόν πως θα είναι καλό και χρήσιμο να περιγράψουμε το πρόγραμμα των σχολείων ελεύθερης κατάδυσης. Ως σημείο αναφοράς θα πάρουμε το εκπαιδευτικό σύστημα της AIDA International.

Σχολείο Πρώτου Επιπέδου

Απευθύνεται στον αρχάριο κυρίως δύτη. Προαπαιτούμενα συμμετοχής είναι να έχει συμπληρωθεί το 16ο έτος ηλικίας και να μπορεί ο μαθητής να κολυμπήσει 100 μέτρα χωρίς στάση. Σκοπός του σχολείου είναι να εξοικειώσει τους μαθητές με τις δεξιότητες, τη γνώση, τα βασικά μέτρα ασφάλειας, τη σωστή τεχνική και να τους γνωρίσει την ευχαρίστηση της ελεύθερης κατάδυσης. Γίνονται μαθήματα θεωρητικά, στη θάλασσα και στη πισίνα.

Οι θεωρητικές διδακτικές ενότητες περιέχουν θέματα μεταξύ των οποίων είναι οι κατηγορίες της αθλητικής ελεύθερης κατάδυσης, ο εξοπλισμός, οι σωστές αναπνοές πριν και μετά από μια βουτιά, βασικές γνώσεις εξίσωσης των πιέσεων στα αυτιά, ασφάλεια και αντιμετώπιση επικίνδυνων περιστατικών, συνδυασμός ελεύθερης και αυτόνομης κατάδυσης, ενημέρωση για προπονήσεις στατικής και δυναμικής άπνοιας και σταθερών βαρών.

Στα μαθήματα στατικής άπνοιας στην πισίνα, η εκπαίδευση περιλαμβάνει τη σωστή χρήση εξοπλισμού, σωστή αναπνοή πριν και μετά από στατική άπνοια, σωστές πρακτικές ζευγαριού και διάσωσης, και τέλος μια σωστή αλληλουχία στατικών των οποίων η τελευταία πρέπει να είναι διάρκειας τουλάχιστον 1:15.

Στα μαθήματα δυναμικής άπνοιας  στην πισίνα, η εκπαίδευση περιλαμβάνει τη σωστή χρήση εξοπλισμού, σωστές αναπνοές πριν και μετά από δυναμική άπνοια, σωστή τεχνική πεδιλιάς, σωστή τοποθέτηση στην πισίνα σε σχέση με το βάθος της, σωστές πρακτικές ζευγαριού και διάσωσης και τέλος μια δυναμική άπνοια μήκους τουλάχιστον 25 μέτρων.

Στα μαθήματα στη θάλασσα, διδάσκονται πράγματα όπως, η σωστή χρήση εξοπλισμού, σωστή προετοιμασία και αναπνοή, βουτιές με τεχνική Free Immersion, σωστές εξισώσεις, σωστή θέση του κεφαλιού, σωστό σπάσιμο, μια βουτιά με ελάχιστο βάθος τα 8m και μέγιστο τα 10m, σωστές αναπνοές μετά τη βουτιά, πρακτικές ζευγαριού και διάσωση στην επιφάνεια.

Σχολείο Δεύτερου Επιπέδου

Απευθύνεται σε δύτες που έχουν ήδη εξοικείωση με το βάθος και βουτούν άνετα. Προαπαιτούμενα είναι να έχει συμπληρωθεί το 16ο έτος ηλικίας και να μπορεί ο υποψήφιος μαθητής να κολυμπήσει 200 μέτρα χωρίς στάση και 300 μέτρα με εξοπλισμό (πέδιλα, μάσκα και αναπνευστήρα). Σκοπός του σχολείου είναι να αποκτήσουν οι μαθητές τεχνικές, γνώσεις, ικανότητες οργάνωσης και σχεδιασμού εξορμήσεων, ικανότητες αντιμετώπισης προβλημάτων και κινδύνων. Γίνονται μαθήματα θεωρητικά, στη θάλασσα και στην πισίνα και υπάρχουν στο τέλος θεωρητικές γραπτές εξετάσεις.

Οι θεωρητικές διδακτικές ενότητες περιέχουν θέματα όπως γνωριμία με την οργάνωση της AIDA International, κατηγορίες ελεύθερης κατάδυσης, εξοπλισμός, αναπνοές, φυσική, εξισώσεις, ασφάλεια, σεβασμός στο περιβάλλον, ελεύθερη και αυτόνομη κατάδυση, κανόνες γύρω από την ασφάλεια, γραπτές εξετάσεις.

Στα μαθήματα στατικής άπνοιας αναλύονται θέματα όπως ο εξοπλισμός, σωστή χρήση χρονομέτρων, αναπνοές πριν και μετά τη στατική άπνοια, ζέσταμα για μέγιστη προσπάθεια, τεχνικής ασφαλούς προπόνησης και πρακτικών ζευγαριού,  προσπάθεια στατικής διάρκειας τουλάχιστον 2 λεπτών (μετά από σωστό ζέσταμα), τεχνικές διάσωσης.

Στα μαθήματα δυναμικής άπνοιας, διδάσκονται πράγματα όπως η σωστή χρήση εξοπλισμού,  σωστές αναπνοές πριν και μετά από δυναμική άπνοια, σωστή τεχνική, σωστές πρακτικές ζευγαριού στη δυναμική άπνοια, μια δυναμική άπνοια μήκους τουλάχιστον 40m (μετά από σωστό ζέσταμα), τεχνικές διάσωσης.

Στα μαθήματα στη θάλασσα μαθαίνουμε πράγματα όπως προετοιμασία εξοπλισμού, σωστή ρύθμιση της πλευστότητας, σωστές πρακτικές σε σχέση με το περιβάλλον (ρεύματα, κίνηση σκαφών κλπ), αναγνώριση και αντιμετώπιση κινδύνων, σωστές τεχνικές αναπνοής, βουτιές με τεχνική Free Immersion, διάσωση στην επιφάνεια, σωστή τεχνική βουτιάς, βουτιά με ελάχιστο βάθος 16m και μέγιστο 20m, ρόλος του ζευγαριού, διάσωση από τα 5m βάθος.

Σχολείο Τρίτου Επιπέδου

Απευθύνεται σε δύτες που έχουν κάνει σχολείο δεύτερου επιπέδου και επιθυμούν να εμβαθύνουν τις γνώσεις και τις ικανότητές τους. Προαπαιτούμενα είναι να έχει συμπληρωθεί το 16ο έτος ηλικίας και να έχει ολοκληρώσει σχολείο δεύτερου επιπέδου. Σκοπός του σχολείου είναι να αναπτύξουν οι μαθητές τεχνικές, γνώσεις, ικανότητες οργάνωσης και σχεδιασμού εξορμήσεων. Γίνονται μαθήματα θεωρητικά, στη θάλασσα και στην πισίνα και υπάρχουν στο τέλος θεωρητικές γραπτές εξετάσεις.

Οι θεωρητικές διδακτικές ενότητες περιέχουν θέματα όπως η ιστορία της ελεύθερης κατάδυσης, κύρια πρόσωπα που την επηρέασαν, φυσική της ελεύθερης κατάδυσης φυσιολογία (αναπνοή και κυκλοφορικό, αεροφόροι χώροι, επίπεδα Ο2 και CO2, καταδυτικό αντανακλαστικό), θέματα προπονητικής και φυσικής κατάστασης, ηθική της ελεύθερης κατάδυσης και στο τέλος υπάρχουν γραπτές εξετάσεις.

Στα μαθήματα στατικής άπνοιας αναλύονται θέματα όπως η σχεδίαση πινάκων υπερκαπνικής  και υποξικής προπόνησης, διαδικασία διατάσεων και χαλάρωσης για προετοιμασία στατική άπνοιας, σχεδίαση και εκτέλεση πλάνου ζεστάματος για μέγιστη προσπάθεια, προσπάθεια στατικής διάρκειας τουλάχιστον 2 λεπτών και 45 δευτερολέπτων (μετά από σωστό ζέσταμα), τεχνικές διάσωσης.

Στα μαθήματα δυναμικής άπνοιας, διδάσκονται πράγματα όπως η σωστές διατάσεις και τεχνικές χαλάρωσης για προετοιμασία δυναμικής άπνοιας, επίδειξη σωστής τεχνικής (πεδιλιές, στάση κεφαλιού, χεριών, στροφή, τελείωμα προσπάθειας), αναπνοές πριν και μετά τη δυναμική άπνοια, σχεδιασμός πινάκων υπερκαπνικής και γαλακτικής προπόνησης στη δυναμική άπνοια, δυναμική άπνοια μήκους τουλάχιστον 55m (μετά από ζέσταμα), τεχνικές διάσωσης.

Στα μαθήματα στη θάλασσα μαθαίνουμε πράγματα όπως εξοπλισμός ασφάλειας, διατάσεις, σωστή ρύθμιση πλευστότητας, σωστή τεχνική πεδιλιάς σε κατάδυση και ανάδυση, περιγραφή και επίδειξη διαφορετικών μεθόδων εξίσωσης (Valsalva, Frenzel ή άλλης), σωστές αναπνοές πριν και μετά τη βουτιά, αναγνώριση σημείων ενδιαφέροντος και κινδύνων στην περιοχή κατάδυσης, αντιμετώπιση κράμπας από τα 15m, πραγματοποίηση βουτιάς με σταθερά βάρη σε ελάχιστο βάθος 24m και μέγιστο 25m, σωστές πρακτικές ζευγαριού, διάσωση από τα 10m βάθος και άλλα.

Σχολείου Τέταρτου Επιπέδου (Μόνο AIDA)

Απευθύνεται σε δύτες που έχουν κάνει σχολείο τρίτου επιπέδου και επιθυμούν να εμβαθύνουν τις γνώσεις και τις ικανότητές τους στη βαθιά ελεύθερη κατάδυση και την αντιμετώπιση επικίνδυνων περιστατικών. Προαπαιτούμενα είναι να έχει συμπληρωθεί το 16ο έτος ηλικίας, να έχει ολοκληρώσει σχολείο τρίτου επιπέδου και μέσα στα τελευταία 2 χρόνια να έχει κάνει σεμινάριο πρώτων βοηθειών και CPR. Γίνονται μαθήματα θεωρητικά, στη θάλασσα και στην πισίνα και υπάρχουν στο τέλος θεωρητικές γραπτές εξετάσεις.

Οι θεωρητικές διδακτικές ενότητες περιέχουν θέματα όπως φυσιολογία των πνευμόνων σε μεγάλο βάθος, θέματα τεχνικής όπως το βάθος αποτυχίας εξίσωσης και καταδύσεις δίχως πλήρη χωρητικότητα, πνευμονική υπερπλήρωση και πνευμονική άντληση, νόσος των δυτών στην ελεύθερη κατάδυση, εξοπλισμός βαθιάς ελεύθερης κατάδυσης, προπόνηση και επαναφορά, διατροφή και ενυδάτωση, οργάνωση βουτιάς και στο τέλος υπάρχουν γραπτές εξετάσεις.

Στα μαθήματα στατικής άπνοιας αναλύονται θέματα όπως οι διατάσεις του διαφράγματος και των πνευμόνων πριν από στατική άπνοια, πνευμονική υπερπλήρωση, προσπάθεια στατικής διάρκειας τουλάχιστον 3:30 (μετά από σωστό ζέσταμα), ανάληψη ρόλου προπονητή/ζευγαριού, πλήρεις τεχνικές διάσωσης.

Στα μαθήματα δυναμικής άπνοιας, διδάσκονται πράγματα όπως η σωστές διατάσεις και τεχνικές χαλάρωσης για προετοιμασία δυναμικής άπνοιας, επίδειξη σωστής τεχνικής (πεδιλιές, στάση κεφαλιού, χεριών, στροφή, τελείωμα προσπάθειας), αναπνοές πριν και μετά τη δυναμική άπνοια, δυναμική άπνοια μήκους τουλάχιστον 70m (μετά από ζέσταμα), τεχνικές διάσωσης.

Στα μαθήματα στη θάλασσα διδάσκονται πράγματα όπως πνευμονική άντληση, διατάσεις, βουτιές δίχως πλήρη εισπνοή, διάσωση από τα 15m βάθος, πνευμονική υπερπλήρωση, τεχνική Free Immersion, υδροδυναμική στάση, απώλεια εξοπλισμού κατά την κατάδυση, διαχείριση ομάδας, πραγματοποίηση βουτιάς με σταθερά βάρη σε ελάχιστο βάθος 32m και μέγιστο 35m με τήρηση του πρωτοκόλλου αγώνων, σωστές πρακτικές ζευγαριού και άλλα.

Μερικές διευκρινήσεις

Σχολείο τέταρτου επιπέδου προσφέρει μόνο η AIDA International. Η ελάχιστη διάρκεια του κάθε σχολείου καθορίζεται από τον κάθε οργανισμό αλλά τίποτα δεν εμποδίζει τον εκπαιδευτή να περάσει περισσότερο χρόνο με τους μαθητές του αν το επιθυμεί. Σε περιπτώσεις που ίδια γνωστικά αντικείμενα διδάσκονται σε σχολεία διαφορετικού επιπέδου, αυτό σημαίνει πως στο ανώτερο σχολείο οι απαιτήσεις σε τεχνική και βάθος γνώσης είναι μεγαλύτερες. Χωρίς να είναι υποχρεωτικό, μερικοί εκπαιδευτές έχουν υποβρύχια βιντεοκάμερα και δείχνουν (ή και δίνουν στο τέλος) τα πλάνα από τις βουτιές στους μαθητές. Αυτό βοηθάει πολύ στη γρήγορη κατανόηση των αδυναμιών στη τεχνική και τη βελτίωσή της. Οι τιμές των σχολείων καθορίζονται από τον κάθε εκπαιδευτή.

Επίλογος

Μέχρι τώρα γνωρίζατε πως τα σχολεία είναι χρήσιμα. Τώρα γνωρίζετε και το γνωστικό αντικείμενο του κάθε επιπέδου. Βέβαια μην βιαστείτε να αποφασίσετε πως είσαστε έτοιμοι για κάποιο επίπεδο. Αυτό θα είναι καλύτερα να το συζητήσετε με τον εκπαιδευτή σας και να ακούσετε προσεκτικά τι έχει να σας πει. Ένας καλός εκπαιδευτής δεν θα προσπαθήσει να σας κοροϊδέψει, αλλά να σας καθοδηγήσει στο σχολείο εκείνο από το οποίο θα μάθετε τα απαραίτητα για το επίπεδο στο οποίο βρίσκεστε πραγματικά. Το ότι ενδεχομένως βουτάτε πιο βαθιά από ότι καθορίζουν οι απαιτήσεις ενός σχολείου (π.χ. Α’ επιπέδου), δεν σημαίνει πως είσαστε έτοιμοι για το αμέσως επόμενο σχολείο (Β’ επίπεδο). Και αυτό γιατί 1) δεν παίζει ρόλο μόνο το πόσο βουτάς αλλά κυρίως το πώς βουτάς (η τεχνική) και 2) μερικά πράγματα, διδάσκονται σε ένα σχολείο και θεωρούνται δεδομένα στη συνέχεια. Κλείνοντας, ψάξτε καλά την αγορά, μιλήστε με πολλούς εκπαιδευτές (και με μερικούς παλιούς τους μαθητές αν μπορείτε) και πάρτε την απόφασή σας ώριμα.

«Μα φυσικά και δεν είμαστε καλά. Μας αρέσει να φοράμε ελαστικές στολές, να κρατάμε την αναπνοή μας, να είμαστε ανάποδα κάτω από το νερό και να βουτάμε βαθιά. Είναι φυσιολογικό αυτό;». Αυτά έλεγε ο συμπαθής κατά τα άλλα φίλος και προσπαθούσε να μας πείσει ότι δεν είμαστε καλά. Και το κακό δεν ήταν ότι τα έλεγε μόνο σε εμάς τους μυημένους, αλλά και μπροστά σε άλλους, άσχετους, τους οποίους προσπαθούσα με φιλότιμες προσπάθειες να πείσω για την ομορφιά της ελεύθερης κατάδυσης, το πόσο φυσιολογική δραστηριότητα είναι κλπ. Και πάνω που σχεδόν τα είχα καταφέρει, ερχόταν ο Νικόλας και πέταγε έτσι απλά ένα «πράγματι δεν είμαστε καλά κλπ κλπ» και χαλούσε όλο το σκηνικό που (με αρκετό κόπο) είχα φτιάξει.

Βασικό πρόβλημα: Κοινό χαρακτηριστικό όλων των τρελών είναι πως αν τους ρωτήσεις, θα σου πουν πως είναι όλοι τους απόλυτα φυσιολογικοί και πως τρελοί είναι οι υπόλοιποι, εκείνοι που είναι έξω από την μάντρα (του τρελάδικου).

Έτσι και εγώ νιώθω απόλυτα φυσιολογικός. Το ίδιο φυσιολογικοί μου φαίνονται και οι περισσότεροι φίλοι μου. Περιττό βέβαια να αναφέρω πως οι περισσότεροι φίλοι μου είναι ελεύθεροι δύτες. Τι συμβαίνει τελικά; Και πως μπορείς να διαπιστώσεις αν πράγματι είσαι καλά ή αν νομίζεις πως είσαι καλά; Η απάντηση νομίζω μπορεί να δοθεί, μόνο αν εξετάσουμε το πώς ζει κάποιος συνολικά. Γενικές συνήθειες και συμπεριφορές, αντιδράσεις σε καταστάσεις, στάσεις ζωής κλπ. Τι είναι αυτό που τελικά κάνει τους ελεύθερους δύτες διαφορετικούς από τα υπόλοιπα μέλη της κοινωνίας; Και επειδή φυσιολογικά το χειμώνα δεν πάμε τόσο συχνά στη θάλασσα όσο το καλοκαίρι, είναι ευκαιρία να γραφτεί το άρθρο τούτο τώρα, που κάνει κρύο και μπορεί να μοιάζουμε περισσότερο φυσιολογικοί….

Ας δούμε λοιπόν μερικές πτυχές της καθημερινότητας ενός ελεύθερου δύτη, τώρα το χειμώνα.

Σκηνικό Νο1 (δεν είμαστε καλά): 31 Δεκεμβρίου ώρα 23:00. Η πρώτη εικόνα που μας έρχεται στο μυαλό είναι ένα ζεστό καθιστικό, ιδανικά με αναμμένο τζάκι και μια παρέα μαζεμένη για την αλλαγή του χρόνου. Κι όμως, μια παρέα «φυσιολογικών» φίλων είναι μαζεμένη στο δεύτερο λιμανάκι της Βουλιαγμένης γιατί πιστεύει ότι θα είναι πολύ «Cool» να κάνει αλλαγή του χρόνου υποβρυχίως! Ετοιμάζονται και στις 23:59:20 ξεκινούν τη βουτιά τους όλοι μαζί για τον πάτο του πηγαδιού. Με ένα μικρό καρτέρι στον πάτο, η χρονιά άλλαξε στα –30m! Αν μπαίνει έτσι η χρονιά, είναι απόλυτα φυσιολογικό να πάνε καλά όλες οι βουτιές του νέου έτους! Καταπληκτική ιδέα! Μα ποιος σύγχρονος κολοσσός της αθλητικής φιλοσοφίας το σκέφτηκε; Το κρύο βέβαια ήταν μπόλικο, ειδικά για τον άτυχο που καθώς ξεντυνόταν στα βράχια, μόλις έβγαλε τη στολή, του έπεσε το ρολόι στη θάλασσα και βούτηξε χωρίς στολή για να το βρει. Βέβαια, για να ελαφρύνουμε τη θέση των ακατονόμαστων δυτών, πρέπει να πούμε πως μετά την αλλαγή του έτους, πήγαν σε μπαράκι για να βρουν τις κοπέλες τους που έκαναν πρωτοχρονιά στα σπίτια τους (άκου πράγματα!). Φυσικά όμως έσκασαν μύτη άπλυτοι, με τα αλάτια (μην χαλάσουμε εντελώς το γούρι)!

Σκηνικό Νο2 (είμαστε μια χαρά): Όποιον γιατρό και να ρωτήσετε θα σας πει πως η άσκηση κάνει καλό στην υγεία. Και φυσικά κάθε ελεύθερος δύτης που σέβεται τον εαυτό του, οφείλει να βρίσκεται τουλάχιστον σε καλή φυσική κατάσταση. Αφήστε πια όσους κάνουν αγωνιστική ελεύθερη κατάδυση. Ακολουθούν ευλαβικά αυστηρό πρόγραμμα προπόνησης, όπως κάνουν όλοι οι αθλητές, ανεξαρτήτως αθλήματος. Τώρα το χειμώνα λοιπόν (είπαμε, δεν μιλάμε για καλοκαίρι και βουτιές γιατί δεν μας συμφέρει), πάμε γυμναστήριο για βάρη και διάδρομο, αλλά και πισίνα για μπόλικα χιλιόμετρα στην επιφάνεια (αλλά και υποβρυχίως). Απόλυτα φυσιολογικό. Και μάλιστα το εκπαιδευμένο και έμπειρο μάτι των ελεύθερων δυτών δεν παραλείπει να «τσεκάρει» τις ωραίες κοπέλες που κυκλοφορούν στους ίδιους χώρους χειμώνα-καλοκαίρι (εδώ μας συμφέρει να αναφέρουμε το καλοκαίρι). Μην ακούτε τα όσα λέγονται ότι δήθεν δεν βλέπουμε καν γύρω μας τις ωραίες υπάρξεις κλπ. Τυπικότατοι άνδρες λοιπόν οι ελεύθεροι δύτες και σε περιόδους με κέφια, έχουν και πολλές επιτυχίες. Αραδιάζουν και τίποτα ιστορίες από αγώνες ελεύθερης για να κάνουν εντύπωση και να «ψαρώσουν» τα κορίτσια. Και φυσικά ένας ελεύθερος δύτης γνωρίζει πάντα ότι όλη η αλήθεια γύρω από το παρουσιαστικό μιας συμπαθούς ύπαρξης, φαίνεται μόνο όταν εκείνη φοράει μαγιό και μάλιστα όταν είναι έξω απ΄ το νερό. Βλέπετε, λόγω άνωσης, μέσα στο νερό όλα φαίνονται ομορφότερα (και μεγαλύτερα, αλλά όχι λόγω άνωσης).

Σκηνικό Νο3 (δεν είμαστε καλά): Όπως όλοι οι φυσιολογικοί άνθρωποι, έτσι και οι ελεύθεροι δύτες κάνουν κοινωνικές εξόδους. Καφετέριες, εστιατόρια, ταβέρνες και που και που κανένα μπαράκι, είναι πράγματα που κάνουμε και εμείς. Βέβαια οι περισσότεροι δεν καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες αλκοόλ, αλλά καμιά φορά του δίνουν και καταλαβαίνει. Ειδικά το χειμώνα που δεν έχει και πολλές βουτιές, το ρίχνουμε λίγο έξω. Και πάνω που νομίζετε πως αυτό πάει να χρεωθεί στα «φυσιολογικά», θα σας αποκαλύψω την αλήθεια. Όποιοι και όποιες δεν έχουν σχέση με την ελεύθερη κατάδυση και έχουν βρεθεί νύχτα, παρέα με ελεύθερους δύτες, θα έχουν με φρίκη διαπιστώσει πως το 99% των συζητήσεων έχουν για θέμα τους τι άλλο; Σωστά το μαντέψατε, την ελεύθερη κατάδυση. «Έκανα προχτές μια βουτιά και (βγήκα βούτυρο)/(ζορίστηκα)/(χόρεψα λίγο)». Και καλά να «χόρεψες». Οι άσχετοι με το θέμα νομίζουν πως χόρεψες από τη χαρά σου και σε βρίσκουν φυσιολογικό. Αν όμως βγήκες «βούτυρο»; Κερδίζεις τα μπράβο από τους μυημένους και τα απορημένα βλέμματα των λίγων (ελάχιστων δηλαδή) της παρέας που απλά μας ανέχονται. Και όσο η κουβέντα συνεχίζεται, τόσο περισσότερο δοκιμάζονται και τα όρια της ανοχής τους. Οι απόπειρες σοβαρής κουβέντας θυμίζουν ανέκδοτο. Πετάει ένας από τους «άλλους» καμιά φράση του στυλ: «Είδατε τι έγινε στη Γαλλία με τις εκλογές;» Και άθελά σου (σαν από ένστικτο ένα πράγμα) απαντάς: «Γαλλία είπες; Α! Που λέτε οι Γάλλοι ελεύθεροι δύτες… κλπ κλπ». Και αν στην παρέα είναι και κανένας από την Εθνική Ομάδα, τότε μπορεί να ακουστεί η εναλλακτική απάντηση που σπάει κόκαλα: «Γαλλία; Που λέτε στο Παγκόσμιο της Γαλλίας…». Όλο (μα όλο λέμε) το σύμπαν κινείται γύρω από την ελεύθερη κατάδυση. Τρέμε Χώκιν! Μια νέα θεωρία κοσμολογίας γεννιέται!

Το τελικό συμπέρασμα; Φοράμε ελαστικές στολές; Ναι, ένοχος κύριε Πρόεδρε. Μας αρέσει να κρατάμε την αναπνοή μας; Ναι, ένοχος και εδώ. Να βουτάμε βαθιά; Ναι μας αρέσει και αυτό, αν και στα ρηχά μια χαρά είναι. Ανάποδα κάτω από το νερό; Ναι, μια χαρά. Όπως και το να μιλάμε για αγώνες, για προπονήσεις, για τεχνικές αναπνοής, εξισώσεις, ψάρια, φυσιολογία και ταξίδια. Βλέπετε η ελεύθερη κατάδυση είναι τρόπος ζωής. Και όποιος έχει την τύχη να ζήσει από κοντά και έντονα τα συναισθήματα που προκαλεί η ελεύθερη κατάδυση, μπαίνει σε έναν νέο κόσμο και η ζωή του αλλάζει. Βλέπει με άλλο βλέμμα τα πάντα γύρω του, τόσο τη φύση όσο και τους ανθρώπους. Όλα γίνονται πιο όμορφα, πιο μπλε. Και αυτή η δραστηριότητα, όσο και «περίεργους» ή «τρελούς» και αν μας κάνει στα μάτια των μη μυημένων, για εμάς αποτελεί μια παγκόσμια διάλεκτο και μας φέρνει πιο κοντά στους άλλους. Πιο κοντά στην αυτογνωσία. Νιώθουμε τέλεια και ισορροπούμε σε ένα περιβάλλον σχεδόν χωρίς βαρύτητα, που η μόνη έλξη προέρχεται από τη θάλασσα. Και αυτό, εγώ προσωπικά, δεν το βρίσκω απλά ωραίο, αλλά το βρίσκω και απόλυτα φυσιολογικό. Τελικά δεν έχω καταλάβει ακόμα αν είμαι μέσα ή έξω από τη μάντρα. Αλλά δεν έχει καμία σημασία. Αλήθεια.

Αντί εισαγωγής.

 

Έτος 2000.

Παγκόσμιο πρωτάθλημα ψαροτούφεκου στην Ταϊτή. Ο ισπανός Alberto March βουτάει επί έξι ώρες κάτω από τα 40 μέτρα, εντατικά και με μικρά διαλείμματα, σαν μηχανή. Κάποια στιγμή ανεβαίνει στη βάρκα και λέει πως δεν αισθάνεται καλά. Τον βλέπει ο γιατρός και καθώς τα συμπτώματα χειροτερεύουν, τον στέλνει στο νοσοκομείο. Καταλήγει στο θάλαμο αποσυμπίεσης.
Έτος 2002.

  Ο γερμανός ελεύθερος δύτης Benjamin Franz προπονείται για να κάνει παγκόσμιο ρεκόρ στην κατηγορία No-Limits. Κάνει πολλές (γύρω στις 7) βαθιές βουτιές (κάτω από τα 100 μέτρα) κάθε μέρα. Η πληροφορίες λένε πως οι δύτες ασφαλείας τον βρήκαν στην επιφάνεια ανίκανο να αντιδράσει. Καταλήγει στο θάλαμο αποσυμπίεσης και μέχρι σήμερα έχει πολλά προβλήματα υγείας. Ένα μυστήριο καλύπτει το τι ακριβώς έγινε.
Έτος 2004.

O Carlos Coste από τη Βενεζουέλα, προπονείται για κατάρριψη ρεκόρ No-Limits. Μια μέρα κάνει βουτιά στα 182 μέτρα. Η βουτιά αυτή κράτησε 5:02 και συνολικά ήταν κάτω από τα 100 μέτρα (κάθοδο και άνοδο) για 2:51. Πέρασε μερικές μέρες στο θάλαμο αποσυμπίεσης και αφού έκανε επιπλέον θεραπείες και φυσιοθεραπείες πλέον η υγεία του είναι καλά.
Έτος 2004.

Ο αυστριακός Herbert Nitsch είναι στην Ελλάδα για τον καλοκαιρινό αγώνα της AIDA Hellas. Μετά τον αγώνα αποφασίζει να μείνει μερικές μέρες και να κάνει ψαροτούφεκο. Μια μέρα, βουτάει με εναλλασσόμενα βάρη και κάνει 2-3 μεγάλες και βαθιές βουτιές. Κάτω από τα 40 μέτρα με μεγάλο χρόνο παραμονής και διάλειμμα 2-3 λεπτά. Μετά από λίγη ώρα και αφού έχει βγει από το νερό, αισθάνεται άσχημα. Διπλώνεται στα δύο στο πάτωμα του φουσκωτού και ανήμπορος να μιλήσει, επικοινωνεί με νοήματα. Έχει καταλάβει τι έχει πάθει. Κάνει με τα δάχτυλα ένα «Ο» και ένα «2», δηλαδή Ο2, οξυγόνο. Καταλήγει στο Ναυτικό Νοσοκομείο. Ο γιατρός του Νοσοκομείου αρνείται ότι πρόκειται για νόσο των δυτών και για πολλές ώρες δεν επιτρέπει να τον βάλουν στο θάλαμο. «Δεν μπορείς να πάθεις νόσο από ελεύθερη κατάδυση», λέει στους συνοδούς του Herbert Nitsch, την ίδια στιγμή που ο αθλητής είναι σε άθλια κατάσταση. «Δεν τον βάζετε τώρα στο θάλαμο, και να το συζητήσουμε αργότερα;;;;;», του λένε. Μετά από λίγη ακόμα αδιαλλαξία από τη μία μεριά και λίγη τρομοκρατία (σχεδόν) από την άλλη, ο Herbert μπήκε στο θάλαμο και ευτυχώς τώρα, είναι καλά.

Τα παραπάνω δεν είναι απλά σενάρια. Είναι γεγονότα.

Ερωτήματα.
Όχι πολύ παλαιότερα, η γενικότερη πεποίθηση ήταν ότι από τη νόσο των δυτών, κινδύνευαν μόνο όσοι έκαναν αυτόνομη κατάδυση. Τον τελευταίο καιρό όμως, γίνονται γνωστά όλο και περισσότερα περιστατικά ελεύθερων δυτών που παθαίνουν τη νόσο. Τι συμβαίνει τελικά; Κινδυνεύουμε κάνοντας ελεύθερη κατάδυση; Σε ποιες περιπτώσεις; Πως μπορούμε να αποφύγουμε τη νόσο; Μήπως πρέπει να σταματήσουμε εντελώς την ελεύθερη κατάδυση για να είμαστε απόλυτα ασφαλείς; Για να καταφέρουμε να εξετάσουμε το πολύ σοβαρό αυτό θέμα, θα πρέπει να κάνουμε μια μικρή (σχετικά) εισαγωγή και να εξηγήσουμε μερικούς νόμους της φυσικής. Όχι βεβαίως σε επίπεδο πανεπιστημιακού μαθήματος, αλλά με εκλαϊκευμένο τρόπο, για να γίνουμε κατανοητοί από όλους.

Οι Νόμοι των αερίων.
Στα μαθήματα καταδύσεων (ελεύθερης και αυτόνομης) εξετάζουμε τρεις νόμους που γενικά τους ονομάζουμε νόμους των αερίων.

Ο Νόμος του Boyle μας λέει πως «το γινόμενο του όγκου ενός αερίου επί την πίεση κάτω από την οποία αυτό βρίσκεται, είναι σταθερό». Δηλαδή P*V=c. Ή αλλιώς P1*V1=P2*V2. Ο νόμος αυτός αφορά και στην πλευστότητά μας, όπως αναλύσαμε σε παλαιότερο άρθρο της σειράς «Discover Freediving».

Ο Νόμος του Dalton (καμία σχέση με τα γνωστά αδέλφια γνωστού εικονογραφημένου), μας λέει πως «Η συνολική πίεση ενός μείγματος αερίων, ισούται με το άθροισμα των μερικών πιέσεων των αερίων από το οποίο αυτό αποτελείται». P = p(1) + p(2) + p(3) + … + p(n). Με άλλα λόγια, η πίεση που ασκείται σε ένα μείγμα αερίων, «μοιράζεται» εξίσου σε όλα τα αέρια του μείγματος.

Ο Νόμος του Henry μας λέει πως «Η ποσότητα ενός αερίου που διαλύεται μέσα σε ένα υγρό, είναι ανάλογη της πίεσης του αερίου». Στην πράξη, είναι αυτό που παρατηρούμε όταν ανοίγουμε ένα αναψυκτικό με ανθρακικό. Μόλις το ανοίξουμε η πίεση πέφτει και συνεπώς το ανθρακικό «βγαίνει» από το υγρό.

Ο ατμοσφαιρικός αέρας, είναι και αυτός ένα μείγμα αερίων. Περιέχει 21% οξυγόνο, 78% άζωτο και 1% διάφορα άλλα αέρια (α.α.). Άρα στο επίπεδο της θάλασσας που η απόλυτη πίεση είναι 1 ατμόσφαιρα, οι μερικές πιέσεις είναι:
pO2 = 0.21atm,
pN2 = 0.78atm και
p(α.α.) = 0.01atm.
Δηλαδή 0.21atm + 0.78atm + 0.01atm = 1atm.

Σε βάθος 20 μέτρων που η απόλυτη πίεση είναι 3atm, οι επιμέρους μερικές πιέσεις τριπλασιάζονται και θα γίνουν:
pO2 = 0.21 * 3 = 0.63
pN2 = 0.78 * 3 = 2.34
p(α.α.) = 0.01 * 3 = 0.03
Δηλαδή 0.63atm + 2.34atm + 0.03atm = 3atm.


Συμπίεση.
Γενικά λέμε ότι το άζωτο που περιέχει ο ατμοσφαιρικό αέρας είναι αδρανές. Όμως δεν είναι ακριβώς έτσι. Όπως ίσως υποψιάζεστε, λόγω του νόμου του Henry, ακόμα και στην επιφάνεια, στο σώμα μας υπάρχει πάντα μια ποσότητα αζώτου. Κατά τη διάρκεια μιας αυτόνομης κατάδυσης όμως, επειδή η επιμέρους μερικές πιέσεις των αερίων αυξάνονται, η ποσότητα του αζώτου που διαλύεται στο σώμα μας, αυξάνει. Και μάλιστα όσο πιο βαθιά πάμε και όσο περισσότερη ώρα μένουμε εκεί, η ποσότητα αυτή θα αυξάνει, μέχρι ενός ορισμένου σημείου (για κάθε βάθος) που δεν «χωράει» άλλο άζωτο να διαλυθεί μέσα μας (κορεσμός).

Αποσυμπίεση.
Κατά την διάρκεια της ανάδυσης όμως, η διαδικασία αντιστρέφεται. Το άζωτο που έχει απορροφήσει το σώμα μας, σιγά – σιγά αποβάλλεται. Αν όμως έχουμε απορροφήσει υπερβολική ποσότητα αζώτου, υπάρχει ο κίνδυνος, η αυξημένη ποσότητα αυτή να αρχίζει να σχηματίζει φυσαλίδες (λόγω του νόμου του Boyle) σε διάφορα σημεία του σώματός μας ή στο αίμα μας, με πολύ άσχημες και επικίνδυνες συνέπειες. Στην αυτόνομη κατάδυση, φτιάχτηκαν κάποιοι πίνακες. Οι πίνακες αυτοί, έδειχναν για κάθε βάθος, κάποιο μέγιστο χρόνο παραμονής σε αυτό, που θα επέτρεπε στο δύτη να επιστρέψει άφοβα στην επιφάνεια και να μην κινδυνέψει από τη νόσο. Επίσης φτιάχτηκαν πίνακες που αναφέρουν συνδυασμούς βάθους και χρόνου βυθού και ανάλογα προτείνουν μια ή περισσότερες στάσεις αποσυμπίεσης. Δηλαδή κάποιες στάσεις κατά τη διάρκεια της ανάδυσης, προκειμένου να δώσουν χρόνο στο άζωτο να αποβληθεί, χωρίς να προλάβει να σχηματίσει φυσαλίδες.

Περιορισμοί.
Στην αυτόνομοι κατάδυση με ατμοσφαιρικό αέρα έχουμε συνεπώς κάποιους περιορισμούς βάθους - χρόνου.
Πρώτον, δεν μπορούμε να πάμε όσο βαθιά θέλουμε γιατί όταν η μερική πίεση του Ο2 ξεπεράσει το 1.6 (δηλαδή στα 70 μέτρα περίπου), το οξυγόνο γίνεται τοξικό με πολύ επικίνδυνα αποτελέσματα.
Δεύτερον, πολύ πριν μας επηρεάσει η τοξικότητα του οξυγόνου, μας επηρεάζει η νάρκωση του αζώτου. Προσοχή, δεν αναφερόμαστε στη νόσο των δυτών (που οφείλεται στο άζωτο βέβαια) αλλά στο εξής: Επειδή υπό αυξημένη πίεση το σώμα μας αρχίζει να απορροφά άζωτο, παρατηρούμε ότι η αυξημένη ποσότητα του αζώτου προκαλεί ένα φαινόμενο «μέθης». Αυτό φαίνεται πως οφείλεται σε επιδράσεις του αζώτου στο νευρικό σύστημα. Ο δύτης χάνει την κριτική του ικανότητα χωρίς να το καταλάβει, πράγμα που κάνει την κατάσταση πολύ επικίνδυνη. Η κατάσταση αντιστρέφεται με την μείωση του βάθους κατάδυσης και τα συμπτώματα εξαφανίζονται.
Τρίτον (και τώρα αναφερόμαστε στη νόσο) ακόμα και σε βάθη που η νάρκωση του αζώτου δεν έχει επικίνδυνες συνέπειες, η παρατεταμένη παραμονή δημιουργεί απορρόφηση αζώτου με συνέπεια τον κίνδυνο δημιουργίας φυσαλίδων κατά την ανάδυση, συνεπώς υπάρχουν περιορισμοί χρόνου, στάσεις αποσυμπίεσης κλπ.

Ποιοι κινδυνεύουν;
Δυστυχώς δεν υπάρχει σαφής απάντηση. Ο καναδός ελεύθερος δύτης Eric Fattah έχει πάθει νόσο ακόμα και μετά από βουτιές με σταθερά βάρη σε λογικά βάθη και λογικά διαλείμματα επιφανείας. Το αν κινδυνεύει κανείς από τη νόσο εξαρτάται από διάφορα πράγματα που δεν έχουν ακόμα ταξινομηθεί και αναλυθεί πλήρως ώστε να έχουμε σαφή απάντηση. Κάποια πράγματα (πέρα από τη διαφορετικότητα του κάθε ανθρώπινου σώματος) που παίζουν ρόλο είναι τα εξής:

 

1) Όσο πιο βαθιά πηγαίνουμε, τόσο περισσότερο άζωτο απορροφά το σώμα μας. Αυτό έχει αποδειχθεί πολύ εύκολα, μιας και ακόμα και σε βουτιές με σταθερά βάρη, μετά από κάποιο βάθος, μας επηρεάζει η νάρκωση αζώτου, ενώ με ρηχότερα καρτέρια, δεν μας επηρεάζει. Για παράδειγμα, κατά τη διάρκεια βουτιών με σταθερά βάρη (κατάδυση – ανάδυση) κάτω από τα 60-65 μέτρα και συνολική διάρκεια 2:30, η νάρκωση του αζώτου γίνεται αισθητή μόνο ανάμεσα στα 55 με 40 μέτρα της ανάδυσης και μετά εξαφανίζεται. Ενώ κατά τη διάρκεια βουτιών με καρτέρι (κατάδυση – παραμονή – ανάδυση) στα 30 μέτρα και με μεγαλύτερη διάρκεια βουτιάς, η νάρκωση δεν μας επηρεάζει. Άρα το βάθος παίζει ρόλο.

 

2) Όσο περισσότερη ώρα βρισκόμαστε βαθιά, τόσο περισσότερο άζωτο απορροφά το σώμα μας. Αυτό γίνεται φανερό από το ότι αν κάνουμε μια βουτιά με σταθερά βάρη στα ίδια μέτρα με πριν (60-65) με ένα μικρό καρτέρι, η νάρκωση θα μας επηρεάσει περισσότερο και νωρίτερα. Άρα και ο χρόνος παίζει ρόλο.

 

3) Τα παραπάνω 1 και 2 μπορούν να περιγραφούν από το «προφίλ» της βουτιάς, όρος με τον οποίο μπορεί να μην είσαστε εξοικειωμένοι και για αυτό έγινε η παραπάνω περιγραφή.

 

4) Τα διαλείμματα στην επιφάνεια. Όσο μεγαλύτερο είναι το διάλειμμα στην επιφάνεια, τόσο μικραίνει ο κίνδυνος της νόσου. Θυμηθείτε ότι όσο είμαστε κάτω από την επιφάνεια, λόγω αυξημένης πίεσης, ο οργανισμός μας συσσωρεύει άζωτο, ενώ στην επιφάνεια, λόγω μικρότερης πίεσης, ο οργανισμός μας αποβάλλει άζωτο.

 

5) Η ταχύτητα ανάδυσης. Όσο μεγαλύτερη είναι η ταχύτητα ανάδυσης, τόσο πιθανότερο είναι να προκληθεί ο σχηματισμός φυσαλίδων αζώτου, αν και μόνο αν φυσικά έχει προηγηθεί αρκετή συσσώρευση αζώτου.

 

6) Το πλήθος των βουτιών. Ακόμα και με μεγάλα διαλείμματα στην επιφάνεια, οι πολλές διαδοχικές βαθιές βουτιές μας κάνουν να συσσωρεύουμε άζωτο.

Δηλαδή κινδυνεύουμε ή όχι;
Είναι απόλυτα λογικό, διαβάζοντας τα παραπάνω να βγάλει κανείς το γρήγορο συμπέρασμα πως δεν κινδυνεύει. Δεν έχει γίνει βέβαια κανένα γκάλοπ για τις καταδυτικές ικανότητες των Ελλήνων ελεύθερων δυτών και ψαροκυνηγών, αλλά πόσοι τελικά βουτάνε με No-Limits ή κάνουν καρτέρια στα 70 μέτρα; Μην βγάζετε όμως γρήγορα συμπεράσματα.
Μην ξεχνάτε πως οι παράγοντες που παίζουν ρόλο είναι πολλοί. Ας δούμε ένα παράδειγμα:

Ψαρεύοντας με εναλλασσόμενα βάρη
Το ψάρεμα με εναλλασσόμενα βάρη είναι γνωστό εδώ και χρόνια. Όσοι θέλουν να ψαρεύουν βαθιά και ξεκούραστα, φτιάχνουν ένα ή περισσότερα ειδικά βαρίδια. Αυτή η κατασκευή έχει διάφορες ονομασίες όπως «παντόφλα», «βραζιλιάνα» κλπ. Το δένουν από ένα σχοινάκι, το κρατάνε κατά την διάρκεια της κατάδυσης, το αφήνουν σε μεγάλο βάθος, ψαρεύουν, κάνουν ανάδυση χωρίς αυτό και το ανεβάζουν στην επιφάνεια από το σχοινάκι για να το χρησιμοποιήσουν και πάλι στην επόμενη βουτιά. Με απλά λόγια, μια κατάδυση με εναλλασσόμενα βάρη που επιπλέον έχει και κάποιο χρόνο παραμονής στο μέγιστο βάθος. Αν κάποιος κάνει μια τέτοια βουτιά, έστω στα 40 μέτρα, μάλλον δεν κινδυνεύει από τη νόσο. Μετά τη βουτιά του όμως ξεκινούν τα πιθανά σενάρια. Είναι πολύ πιθανό, λόγω ακριβώς της ευκολίας που έχει αυτή η μορφή κατάδυσης σε σχέση με τα σταθερά βάρη και συνεπώς της πολύ μικρότερης παραγωγής διοξειδίου του άνθρακα, ο ψαροτουφεκάς που εφαρμόζει αυτή τη μέθοδο, να νιώσει έτοιμος να ξαναβουτήξει πολύ νωρίτερα από ότι αν βούταγε με σταθερά βάρη. Βλέπετε με τα σταθερά βάρη, κατά κάποιο τρόπο ο δύτης αναγκάζεται να κάνει μεγάλα διαλείμματα στην επιφάνεια προκειμένου να «ξεκουραστεί». Έτσι αποβάλει και το άζωτο. Με τα εναλλασσόμενα όμως; Είναι γνωστές διάφορες ιστορίες ελλήνων ψαροτουφεκάδων που ψάρευαν με εναλλασσόμενα βάρη κάνοντας καρτέρια στα 40 μέτρα με διαλείμματα επιφανείας 3-5 λεπτών και τελικά έπαθαν νόσο. Και μάλιστα μερικές τέτοιες ιστορίες περιγράφουν νόσο μετά από μόλις 2-3 τέτοιες βουτιές. Τι συμβαίνει εδώ;
Σε αυτού του είδους το ψάρεμα έχουμε μαζεμένα όλα τα κακά: 1) μεγάλο βάθος (εξαιτίας της εύκολης κατάδυσης), 2) μεγάλοι χρόνοι παραμονής (εξαιτίας της εύκολης κατάδυσης), 3) γρήγορες αναδύσεις (εξαιτίας της εγκατάλειψης του βάρους), 4) μικρά διαλείμματα (εξαιτίας της ευκολίας), 5) πολλές βουτιές (ψάρεμα κάνεις, κυνηγάς και χτυπάς ψάρια). Φυσικά το ίδιο ακριβώς ισχύει και με το ψάρεμα με «ασανσέρ», δηλαδή την πρακτική κατά την οποία το ζευγάρι μας, μας σπρώχνει κατά τα πρώτα μέτρα την κατάδυσης, προκειμένου να καταδυθούμε πιο εύκολα. Είναι και το «ασανσέρ» μια μορφή εναλλασσόμενων βαρών.

Τα υποβρύχια scooter.
Τα scooter που μας κινούν υποβρυχίως προσφέρουν πολύ όμορφες στιγμές. Όμως μπορούν πολύ εύκολα να μας κάνουν να παρασυρθούμε σε βαθιές, αλλεπάλληλες βουτιές, χάρη στην ευκολία της κατάδυσης που προσφέρει η χρήση τους. Υπάρχουν  υποβρύχια scooter που μπορούν να φτάσουν τα 50 ή και περισσότερα μέτρα βάθος. Ο δύτης που έχει κάνει αυτοσκοπό την κατάκτηση του βάθους, χωρίς να γνωρίζει όλους τους κινδύνους, είναι πολύ πιθανό να παρασυρθεί σε ένα κυνηγητό μέτρων. Οι βουτιές σε υποβρύχιο scooter μοιάζουν κάπως με τις βουτιές No-Limits, με την έννοια ότι τόσο η κατάδυση, όσο και η ανάδυση, γίνονται με την πλήρη βοήθεια τεχνιτών μέσων και όχι με την μυϊκή προσπάθεια του δύτη. Άρα αν στα εναλλασσόμενα βάρη κινδυνεύαμε μια φορά, εδώ κινδυνεύουμε ακόμα περισσότερο. Ευτυχώς που η χρήση των scooter απαιτεί και τα δυο μας χέρια και έτσι δεν μας επιτρέπει να κρατάμε και ψαροτούφεκο, αλλιώς…

Σταθερά βάρη.
Πλέον οι δύτριες και οι δύτες που έχουν φτάσει ή ξεπεράσει τα 50m κατάδυσης με σταθερά βάρη, έχουν πληθύνει αρκετά. Ειδικά εδώ που τα βάθη είναι μεγάλα, οι βουτιές που μπορούν να γίνουν κάθε μέρα, δεν πρέπει να ξεπερνούν την ΜΙΑ. Ναι καλά διαβάσατε. Ακόμα και με μια βουτιά στα 50 ή περισσότερα μέτρα, απαγορεύεται να κάνουμε δεύτερη βαθιά βουτιά την ίδια μέρα.

Κάποια πρώτα συμπεράσματα.
Το άθλημα αλλά και η ενασχόληση με την ελεύθερη κατάδυση σε μεγάλα βάθη είναι σχετικά «φρέσκα». Ως εκ τούτου, οι γνώσεις που έχουμε αποκτήσει είναι λίγες και κυρίως εμπειρικές και έχουμε μπροστά μας πολύ δρόμο ακόμα. Αλλά, αν επιλέξετε να ψαρέψετε με εναλλασσόμενα βάρη, να έχετε υπόψη σας ότι παίρνετε ένα σοβαρό ρίσκο. Φροντίστε να κάνετε ΠΟΛΥ ΜΕΓΑΛΑ διαλείμματα ανάμεσα στις βουτιές σας, της τάξης των ΔΕΚΑΠΕΝΤΕ λεπτών. Ναι, σωστά διαβάσατε. Επίσης πολύ σημαντικό ρόλο παίζει το να είμαστε πάντα πολύ καλά ενυδατωμένοι. Να θυμάστε πως ενώ διάφοροι άλλοι μηχανισμοί και διαδικασίες της ελεύθερης κατάδυσης έχουν αναλυθεί και εξηγηθεί πολύ καλύτερα, η νόσος των δυτών στην ελεύθερη κατάδυση είναι σχεδόν στη σφαίρα του άγνωστου. Το άρθρο αυτό βασίστηκε σε εμπειρικές γνώσεις του συγγραφέα και σε ανταλλαγές εμπειριών με άλλους δύτες από όλο τον κόσμο.

Ο μύθος.

Ο Σίσυφος, μυθικός βασιλιάς της Κορίνθου, ήταν ένας πολύ έξυπνος και πονηρός άνθρωπος. Είχε κάνει διάφορα πράγματα που είχαν εξοργίσει τους Θεούς. Επιπλέον όταν ήρθε να τον πάρει ο Θάνατος, κατάφερε όχι μόνο να του ξεφύγει αλλά και να τον φυλακίσει, με αποτέλεσμα να μην πεθαίνει κανείς για μεγάλο διάστημα. Ο Άρης ήρθε και απελευθέρωσε το Θάνατο και παρέδωσε το Σίσυφο στη μοίρα του. Όμως εκείνος, πριν φύγει είχε ζητήσει από τη γυναίκα του να μην του αποδώσει τις απαραίτητες τιμές. Έτσι όταν έφτασε στον κάτω κόσμο, έπεισε τον Άδη να τον αφήσει να επιστρέψει στη ζωή ώστε δήθεν να της παραπονεθεί. Όταν όμως επέστρεψε στη ζωή, αρνήθηκε να γυρίσει στον κάτω κόσμο. Μέχρι που ο Ερμής τον πήγε πάλι στον κάτω κόσμο με το ζόρι.

Δύο φορές λοιπόν κατάφερε ο Σίσυφος με την πονηριά του να κοροϊδέψει τους Θεούς και αρκετές ακόμα να τους δυσαρεστήσει με άλλες πράξεις του. Έτσι, μόλις τελικά έφτασε στον κάτω κόσμο, τον περίμενε μεγάλη τιμωρία. Καταδικάστηκε να κυλάει μια τεράστια στρογγυλή πέτρα μέχρι την κορυφή ενός λόφου και μόλις φτάνει στην κορυφή, η πέτρα να κατρακυλάει πάλι πίσω στη βάση του λόφου αναγκάζοντάς τον να αρχίσει το έργο του από την αρχή. Για πάντα.

Βλέπετε, οι Θεοί πίστευαν ότι αυτή ήταν μια τιμωρία τρομερή. Γιατί ποια τιμωρία μπορεί να είναι χειρότερη από το να αναγκάζεται κάποιος να επιτελεί για πάντα ένα τόσο ανέλπιδο και μάταιο έργο;

Ο Αλμπέρ Καμύ, Γάλλος συγγραφέας και φιλόσοφος, έγραψε ένα δοκίμιο το 1942 με τίτλο «Ο μύθος του Σίσυφου». Στο έργο του αυτό, παρουσιάζει τον Σίσυφο ως τον υπέρτατο «παράλογο» ήρωα. Ο Σίσυφος συνειδητοποιεί την τιμωρία του, δεν κάνει μηχανικά την προσπάθειά του. Αλλιώς τι είδους τιμωρία θα ήταν αυτή, αν σε κάθε βήμα του, ο Σίσυφος είχε την ψευδαίσθηση ότι θα καταφέρει να πετύχει το σκοπό του; Αυτός είναι και ο λόγος που ο μύθος είναι τραγικός. Είναι όμως τραγικός μόνο τις στιγμές που ο Σίσυφος, προλετάριος των θεών, αδύναμος και επαναστάτης, συνειδητοποιεί την άθλια κατάστασή του. Αυτό είναι που σκέπτεται καθώς κατεβαίνει από το βουνό για να αρχίσει από την αρχή. Η διαύγειά του, που αποτελεί καταστατικό στοιχείο του βασανισμού του, αποτελεί ταυτόχρονα και το στέμμα της νίκης του. Δεν υπάρχει μοίρα που να μην μπορείς να την υπερβείς με τη βοήθεια της περιφρόνησης. Αυτά μας λέει ο Καμύ.

Η πραγματικότητα.

Πάντα η αγάπη μου για την ελεύθερη κατάδυση, προξενούσε απορία στους δικούς μου ανθρώπους. Μάταια προσπαθούσα να διώξω τους φόβους τους για την ασφάλειά μου. Σχεδόν κάθε φορά που μου έλεγαν πόσο επικίνδυνο είναι αυτό που κάνουμε, ξεκίναγα επιτόπου ταχύρυθμο σεμινάριο φυσιολογίας, υποξίας και μέτρων ασφαλείας. Από το ένα αυτί έμπαιναν, από το άλλο έβγαιναν. Όσο ανέβαιναν οι επιδόσεις μου, τόσο η ανησυχία τους μεγάλωνε. Η ικανότητά μου στο να τους κάνω σεμινάρια επίσης βελτιωνόταν συνεχώς, χωρίς όμως άμεσο θετικό αποτέλεσμα.. Το είχα σχεδόν πάρει απόφαση ότι ποτέ δεν θα καταφέρω να τους πείσω.

Μέχρι που μια μέρα, αυθόρμητα και χωρίς να το πολυσκεφτώ, έκανα το αδιανόητο. Ήταν καταμεσήμερο καλοκαιριού θυμάμαι και έσκαγε ο τζίτζικας. Ήμουν στην αυλή και είχα απλώσει ένα σχοινί ελεύθερης κατάδυσης γύρω από το σπίτι, το μέτραγα και του έβαζα σημάδια σε προκαθορισμένα βάθη. Η μητέρα μου ήρθε έξω να δει τι κάνω. Της εξήγησα τι είναι το σχοινί που μετράω και φυσικά χωρίς να μου προξενήσει καμία έκπληξη, άρχισε πάλι να εκφράζει τις ανησυχίες της. Είχε και πολύ ζέστη και δεν είχα όρεξη ούτε γκρίνιες να ακούσω ούτε σεμινάριο (πάλι) να κάνω. Με το σχοινί στο ένα χέρι και τον μαρκαδόρο στο άλλο, συνεχίζοντας τη δουλειά μου, χωρίς να γυρίσω να την κοιτάξω, της είπα ορθά-κοφτά την χειρότερη ατάκα (για την ελεύθερη κατάδυση) που έχω πει ποτέ σε άνθρωπο: «Άκου μάνα. Η ζωή θέλει και λίγο ρίσκο. Αν δεν την παίξεις και λίγο κορώνα-γράμματα, χάνει το νόημά της». Πρόθεσή μου ήταν να την κάνω να σταματήσει να μιλάει και να γυρίσει μέσα στο σπίτι. Να με αφήσει στην ησυχία μου. Το αποτέλεσμα ήταν θεαματικό. Όχι μόνο σταμάτησε να μουρμουράει αλλά αντίθετα, προσφέρθηκε να με βοηθήσει στο μέτρημα του σχοινιού, με ζήλο μάλιστα μεγαλύτερο από το δικό μου. Χιλιοστό δεν της ξέφυγε. Μπορώ να πω σχεδόν με σιγουριά ότι εκείνο το σχοινί (που από καιρό έχει αποσυρθεί από την ενεργό δράση) ήταν το καλύτερα μετρημένο σχοινί που είχα ποτέ. Από τότε σταμάτησαν και οι γκρίνιες και οι μουρμούρες και αντικαταστάθηκαν από κατανόηση και βοήθεια. Η ιστορία αυτή έγινε γνωστή στην παρέα και μάλιστα ένας φίλος έκανε το λάθος να πει την ίδια ακριβώς ατάκα στον πατέρα του. Με την διαφορά ότι αντί να εισπράξει κατανόηση και βοήθεια, εισέπραξε αρκετές φάπες και καντήλια. Βλέπετε ήταν πιτσιρικάς. Από τότε τα χρόνια πέρασαν, οι επιδόσεις αυξήθηκαν, ήρθαν και κάποιες διακρίσεις και οι δικοί μου πλέον ρωτάνε με γνήσιο ενδιαφέρον για τους αγώνες και τα αποτελέσματα και χαίρονται με τις προσπάθειές μου.

Υπάρχουν όμως κάποια πράγματα που δεν αλλάζουν, όσα χρόνια και αν περάσουν, όσο βαθιά και αν βουτήξω. Κάθε χρόνο, όταν τελειώνει η αγωνιστική σαιζόν επέρχεται μια γλυκιά μελαγχολία. Ο καιρός είναι ακόμα ζεστός, το ίδιο και η θάλασσα. Όλα θυμίζουν καλοκαίρι, τις βουτιές που πέρασαν, και τους αγώνες και τις προσπάθειες που έγιναν. Το σώμα αλλά και το πνεύμα όμως, έχοντας ανάγκη από ξεκούραση, προσγειώνουν τη θέληση. Δεν σηκώνουν αντίρρηση ότι μετά την προσπάθεια, απαιτείται ένα διάλειμμα πριν ξεκινήσουμε και πάλι την προπόνηση με στόχο τη σαιζόν που ακολουθεί. Αυτή η γλυκιά μελαγχολία, αυτό το μικρό «παράλογο» κενό, είναι ένα στάδιο πολύτιμο. Είναι τότε που όλα τα συναισθήματα χαράζονται στη μνήμη καθώς τα αναπολείς. Αυτά είναι που θα δώσουν ζωή στη δύναμη και στη θέληση για τη συνέχεια. Για να αρχίσεις πάλι από την αρχή.

Το αίνιγμα.

Μίλαγα με έναν καλό φίλο και του έλεγα πως νιώθω την ανάγκη να γράψω ένα άρθρο για τον Σίσυφο. Του εξήγησα το μύθο και του εξέφρασα τον προβληματισμό μου. Βλέπετε, αυτό το μικρό «παράλογο» κενό της μετά-αγωνιστικής περιόδου με είχε κάπως καταβάλει. Ήταν και καιρός να αρχίσω την προπόνηση από την αρχή, το νέο κύκλο, την νέα επανάληψη. «Μήπως», του είπα, «αυτή η προσπάθεια που κάνουμε σαν αθλητές, χρόνο με το χρόνο, αποτελεί μια επανάληψη του μύθου του Σίσυφου; Μήπως δεν έχει νόημα το να προσπαθούμε, μιας και τελικά στο τέλος της σαιζόν, πάλι από την αρχή θα αρχίσουμε; Οι επιδόσεις θα πέσουν, όπως κατρακυλάει και η πέτρα του Σίσυφου στη βάση του λόφου, και όλα αρχίζουν πάλι από την αρχή.»

Κάτι τέτοια του έλεγα και μου είπε πως ένα τέτοιο άρθρο θα είναι λάθος να γραφτεί, σχεδόν «παράλογο», γιατί όπως μου είπε, βγάζει μια ματαιότητα, όπως και να το κάνουμε, είναι λίγο καταθλιπτικό. Προβληματίστηκα. Μήπως είχε δίκιο; Δεν μπορεί, ήμουν σίγουρος πως κάτι δεν πήγαινε καλά στο σκεπτικό μας. Έλεγα μέσα μου πως δεν είμαι μάταιος άνθρωπος, δεν μπορεί να κάνω κάτι χωρίς νόημα. Το γυρόφερνα μερικές μέρες στο μυαλό μου. Βασανίστηκα με τις σκέψεις.

Μέχρι που μια μέρα, πηγαίνοντας για προπόνηση, φρακαρισμένος μέσα στο μποτιλιάρισμα της λεωφόρου Κηφισίας ακούγοντας μουσική και κοιτώντας αφηρημένος τον προφυλακτήρα του μπροστινού αυτοκινήτου, πέρασε από το μυαλό μου μια σκέψη. Μου ήρθε και πάλι το αιώνιο ερώτημα όσων δεν καταλαβαίνουν: «Γιατί το κάνεις;». Αυτή τη φορά η απάντηση ήρθε αμέσως, στιγμιαία. «Αγαπώ τη θάλασσα, θέλω να είμαι κάτω από το νερό περισσότερη ώρα, πιο βαθιά, να την πλησιάσω περισσότερο και να ξεπεράσω τον εαυτό μου». Και με την σκέψη αυτή χαμογέλασα και αμέσως λύθηκε το αίνιγμα. Όπως ο Σίσυφος βρήκε τον τρόπο να περιφρονήσει τους Θεούς και τη μοίρα του και χάρη στη διαύγειά του να γίνει ένας «παράλογος» ήρωας, έτσι και εγώ βρήκα την απάντησή μου. Ξεπέρασα την κατάρα που είχε ρίξει πάνω μου ο μύθος του.

Η δικές μου επιδόσεις, η πέτρα μου, μεγαλώνει και βαραίνει κάθε χρόνο, αλλάζει μορφή και σχήμα και πρέπει κάθε χρόνο να χαράζω καινούργιο μονοπάτι για να φτάσω στην κορυφή του δικού μου λόφου. Το έργο και το τοπίο αλλάζει. Όχι, τελικά δεν είμαι σαν τον Σίσυφο. Δεν είμαι ένας «παράλογος» ήρωας, δεν είμαι καν ήρωας. Είμαι ένας απλός αθλητής που αγαπάει τη θάλασσα.

Ο μοναδικός μου πλέον προβληματισμός, είναι μήπως είμαι παράλογος που κάνω τέτοιες σκέψεις…

Introduction
In the previous article we discussed about the wetsuit, necessary to keep ourselves warm and comfortable. In this article we will talk about fins, the piece of equipment that helps us move around more efficiently, thus enabling us to cover the same distance much faster.

Types of fins
There are many ways to categorize fins. Walking in a diving shop and asking for fins will most certainly raise the question “What kind of fins are you looking for?”. To make things simple we will start by discussing the parts of the fins.

The Shoe
The shoe of the fin is the part where the fin is attached to our foot (hence the name). We have basically two types of fin shoes, “open heel” and “closed heel” (see picture). Open heel shoes have a strap that keeps the fin in place. It does not provide the “firm” attachment a freediver needs. Wearing them and fining, will most certainly create a loss of energy, suitable for scuba divers because it fulfils their needs. They wear diving boots instead of socks (so they can walk fully equipped on rocks) and they just slip the open heel shoe on, close the strap and dive. We freedivers, on the other hand, do not have such heavy equipment and do not really need boots to walk on rocks. Bearing less, lighter equipment, we just wear our socks next to the water, put our closed heel shoes on and dive. This way we can take advantage of the better link between fin and foot that the closed heel shoe provides. So, if you are looking for a freediving fin, go for closed heel shoes. Now you know why. There are also fin shoes that are permanently attached to a blade and those where the blade is exchangeable. The choice is yours although using a stand-alone shoe gives you more choices to custom make a pair of your shoe-blade selection. Most stand-alone fin shoes can be attached to most stand-alone blades.

Fin length
The length of the blade is another way to categorize fins. “Short” and “Long” are the two options here, although the length is not always precisely the same within each category. Short blades are better for beginners, because the do not provide great resistance, thus allowing the diver to master the correct fining technique. Once the correct technique is mastered, the diver can move to a long blade. And then, the never-ending story of fin choice begins…

Blade material
Blades are made of several materials. First we only had one choice, plastic. These blades have one main advantage. They are cheap. So cheap in fact that the blade is sometimes many times cheaper than the fin shoe. So, if the blade breaks, it is easy and costless to replace (if it is detachable from the shoe). But this low price comes with a price: Plastic blades are not very efficient and are usually too stiff (more on this later). Another material we can choose is fiberglass. These fins are more expensive than their plastic counterparts but their advantage is that they are much more efficient. The same holds for carbon fiber fins. They are more efficient than fiberglass fins. Of course, nothing is free and the more efficient the material, the higher the price. So carbon fiber fins, being the most efficient are also the more expensive choice. There are of course blades that fall in the “sandwich” category, the cheap, wannabe carbon blade. These are mainly made of fiberglass but have some layers of carbon fiber on the top and bottom to make them look as if they are made of carbon fiber. Stay away from these as the two materials do not match very well and these blades are subject to delamination, a process that sometimes separates the two layers and destroys the blade by breaking it.

A wet suit made only by neoprene has a “smooth” exterior and an “open cell” interior. These words are used to explain the surface of the wet suit. Smooth means the suit is shiny on the outside and it’s that surface which comes in contact with the “pan” we talked about in the previous article. Open cell means that the interior of the suit has small cups – or suckers if you wish, since the bubbles have been torn in half.
Taking as a fact the initial material of Neoprene (thickness of the material and size of the air bubbles), there is no way to increase the elasticity or the insulation of a wetsuit. There are nevertheless ways of increasing its durability or making it user friendly. Let’s see the several combinations we can use on our wetsuit and what they involve (advantages  - disadvantages).

 

“Smooth – Open cell”
It’s actually the simplest kind of wetsuit. It’s the most elastic and provides insulation since the open cell interior “sticks” on the skin not allowing water to enter into the suit. It can easily tear when it comes in contact with rocks or other parts of the sea floor and wearing it can be a tricky case since water or soap are needed. The same goes when taking it off.

“Smooth – Jersey”
It’s the wetsuit that has a jersey film in the interior. It can be worn without soap and is more durable than the one we mentioned above. Its elasticity nevertheless is reduced and water can enter easily into the interior. It can also be worn with the jersey on the outside, making it even more resistant to any careless contacts with rocks.

“Jersey – Open cell”
It’s the wetsuit that has a lining of jersey on the outer surface. It’s worn with the help of soap water but its more durable in careless contacts and while putting it on or taking it off. Water may not enter easily but because of the jersey, water remains on the suit, making movements with the boat especially in the winter time, a very difficult task.

“Jersey – Jersey”
It’s the wetsuit that has a jersey lining on both sides. It’s very durable in all cases but its insulation and elasticity are much reduced.

Of course there are also wetsuits that combine several materials on their exterior, especially the knees and elbows or even the chest (for those who load their guns) and which are custom made.

Small and bigger secrets about wetsuits
1.    Don’t buy wetsuits with a zipper if you want to go freediving or spearfishing. They may be easier to wear but are more suited for scuba divers (yes, those guys with the tanks on their back!) who don’t spend so much time in the water (insulation is not so important for them) and don’t need so much freedom in their movements (so elasticity is not so important to them)
2.    Ideally (depending on how much you can endure the cold) you need 3 wetsuits for the whole year. Usual thickness begins at 3mm and increases every 0.5mm. If you don’t have a wetsuit, buy a 5mm one, since with some sacrifice, it can be used throughout all the year. As time will pass, you will probably find yourselves with 3 suit (3mm,5mm,7mm). According to the water temperature you will be able to combine jacket and trousers as you wish obtaining maximum comfort and insulation.
3.    Jerseys are not all the same. Some are more elastic making movements even easier. To compare, stretch two pieces of identical neoprene that use a different jersey lining. If the neoprene is not exactly the same, you will not be able to come up with correct conclusion.
4.    Wetsuits need love too! After each dive they should be rinsed with water and laid in the shade to dry. Once in a while some antibacterial liquid can be used to disinfect while using the washing machine is not a very good idea.
5.    When the season of a wetsuit comes to an end, we rinse and dry the suit carefully and put it in a large bag (a garbage bag will do) sealing any opening to avoid air circulation. We store it in a horizontal position (for example: under the bed) and not hanging from coat hangers.
6.    The wetsuits found in many stores have different sizes and the salesman by looking or measuring you can tell you what size will fit best. The best solution however is to make a custom made suit since it won’t be made for the “average diver” but for your body especially. That fact by itself is worth the extra cash.
7.    Even if a wetsuit is not used at all, it has a certain life span after which it slowly loses its characteristics. This is because the material ages as it comes in contact with the sun and the air (that is why we seal any openings when storing a wetsuit). This explains the special offers you may come across when a season comes to an end. It’s not a bad idea to purchase an “old” wetsuit in an importantly low price, as long as you are aware of it.
8.    In any case do not buy a “monoshort” or “surfing” type of suit to save money or because you dive only in the summer time. They simply cannot be used in what we do and eventually your money will be lost. I also did that mistake! Be a bit more patient and purchase directly a normal wetsuit (jacket and trousers). For the beginning my choice would be a 5mm jersey – open cell custom made!

Introduction
In the previous article of this series we mentioned the mask which is essential for seeing underwater. In this article, we will see the snorkel and wetsuit which are essential so as to breathe and protect ourselves from the cold.

The snorkel
The snorkel is actually a J shaped tube with a mouthpiece. It allows us to be in the water, looking towards the bottom, breathing at the same time. Something very important of course, when searching for something on the sea bottom or looking over your dive buddy.
The width of the snorkel must be at least the same as the trachea. If it is smaller, breathing will be difficult. If it is wider, Co2 will remain inside it when we exhale. Its length must not allow any water to enter. If it is too long, it will again maintain more Co2 than normal.  As far as the question “why don’t we have a long snorkel so as to be truly submerged and breathe at the same time?” is concerned, there are 2 answers. 1st we would not be able to breathe because the difference in pressure between the surface and the depth we are in would make breathing impossible and 2nd such a snorkel would keep all the exhaled air inside and would never actually provide us with “fresh air”.
If water enters into the snorkel, a strong exhaling action will shoot it away. There are also some snorkels with valves that let the water out easily, but they usually start to malfunction after some time. This is why we should prefer simple J designs with a silicone mouthpiece. The width and length are almost the same in all manufacturers, so to avoid writing a whole article about the snorkel, let’s see the next, very important part of our equipment.

The wetsuit
The wetsuit can also be seen as a piece of elastic and heat insulating piece of clothes that is made from the pants and the jacket. It is manufactured from a material called “Neoprene” that is a derivative of oil while there is also neoprene made from a special bed of rock. Imagine the neoprene being the foam that is “cooked” in a large “pan”. When it is cooked, we have what we call a “sheet” of this material. The number of air bubbles in the initial foam is responsible for several characteristics the material will have. Of course its thickness, which is measured in millimeters, also plays an important role. Let’s see these characteristics.

Insulation
Let’s take two 5mm suits. The first one has large air bubbles and the second has smaller ones. The one with the smaller bubbles will inevitably have more neoprene compared to the other wetsuit, which by itself has no insulating characteristics. So we come to the conclusion that the more air bubbles found in a suit, the warmer it will be.

Elasticity
In this case, all of the above also apply here. The larger the air bubbles, the more elastic the material will be since there is more air in the material. That means the wetsuit will be more comfortable, with our movements having less “resistance”.

Endurance at use
Here all of the above are reversed. The softer a material is, the easier it can tear when it comes in contact with the rocks or when we are putting on / taking off the suit.

Endurance at pressure (buoyancy alteration and endurance at use)
Because our suit has air in it, the laws of physics and especially the law of Boyle apply to it. So, as we dive our wetsuit gets compressed. The more air bubbles, the more the suit will get compressed. Consequently, two 5mm suits are 5mm only on the surface. At a depth of X meters, one can be 4mm and the other may have gotten so compressed reaching 3mm. That in its part influences our buoyancy greatly, something we do not really want.
Also, all wetsuits, after extensive use never return to their initial thickness. Due to the constant compression and decompression forced on the suit, our 5mm suit may end up after some time as a 3mm one.
So we come to the conclusion that wetsuits with many air bubbles tend to be more “soft” but also show grater buoyancy alteration and get more easily compressed.

Additaments
Except for all the above, on our initial material that is “simple” neoprene, other layers such as jersey can be added for several reasons.

Introduction
In this article and the ones that will follow, we will examine analytically the equipment used in Freediving. We will talk about the different variations of it and the choices found in the market while finally, we will suggest those which we consider good buys so as to save time and money.

The Mask
The mask is that part of equipment that allows us to see in the water. Without it, our eye cannot capture clear pictures and our vision is blurry and unclear. Ancient Greeks, not having masks of course, would dive having their mouths full of oil. When they wanted to see something a bit more clearly, they would release it, improving their vision barely enough. The reason a mask allows us to see clearly underwater is that the eye has evolved so as to focus on the rays of light when the pupil of our eye is in contact with the air. Therefore, the mask does exactly that. It creates a layer of air between our eyes and the water surrounding us and that is how we can see clearly beneath the water. Thankfully, since by this manner we can keep the olive oil for our food.

The mask as we know it today, (covering the eyes as well as the nose) first appeared in the early 1930’s thanks to the ideas of the Russian Alec Kramarenko and the French Yves Le Prieur and Maxime Forjot. The reason a mask should cover our nose is because during our dive, the ever increasing pressure makes the mask “stick” to our face gradually stronger, causing even injuries. By blowing through our nose a small quantity of air in the interior of the mask, this pressure is overcome and the dive can be continued without any other problems.

The parts of the mask
Most modern masks are consisted of 4 parts.

1)    First of all, the “apron” or “skirt”. It’s the part of the mask that is now made of silicone and comes in direct contact with our face. The shape of the “skirt” is designed so as to fit the “average” face shape, with small differences. This is the reason (combined with the fact that silicone is very elastic compared to other materials such as rubber) why most of the masks found on the market fit most faces without letting any water leak in.
2)    The skeleton. This part of the mask is usually made out of plastic and is the meeting point of the “skirt” with the rest of the mask, on the opposite side of the part that comes in contact with the face. In modern masks, the dimensions of the skeleton are minimal so for these masks to achieve a very small internal volume (more on internal volume in future articles). The skeleton is used to support the crystals (or even simply one crystal) and the tightening strap that holds the mask to our face.
3)    The crystals. Made of glass and rarely of plastic, they are usually manufactured from tempered glass so if something causes them to break, they will shatter in small pieces that will not cause serious injuries or cuts to the eye. These kind of crystals have a small “T” printed on one of their corners. Some masks have a single crystal (mostly suitable for scuba diving) while masks meant to be used in freediving and spearfishing have two crystals. There are masks with “tinted” crystals or even one side mirrors so as not to allow the fish to get a glimpse of the eyes (something that supposedly doesn’t scare them as much). These crystals, in my opinion are not suitable for freediving or spearfishing since the diving buddy can’t see the eyes of the diver. This is very important since the eyes give great information about the situation of the diver when he/she emerges from a dive.
4)    The tightening strap. This part is also made from silicone and fits on the sides of the skeleton. There we will find special clips with which we can adjust its length. By doing so, the mask can be fitted on several head sizes or even on our own head when the thickness of the wetsuit varies (the thickness of the suit affects seriously the perimeter of our head). On the back side, it is wider to avoid any skidding and to distribute pressure to more than one point on the head.

Small and bigger secrets concerning the masks
1)    For those who wear glasses to improve their sight, some manufacturers offer special lenses that can be fitted in the interior of the mask so our vision can be parallel to wearing our glasses. Of course, if we prefer one mask in particular that doesn’t offer such lenses, there are optics stores (usually owned by divers) which can manufacture lenses for almost any mask.
2)    The mask that seems to “fog” up doesn’t have a flaw. Because of the material used to create it, when a mask comes out of the factory, it has on it and on all of its surfaces, traces of silicone oil. The one found on external sides does not bother us. The one nevertheless found in the interior, creates the “fogging” noticed a bit after we enter the water with the vapors turning into water on the inner surface of the crystals. It is actually the same affect our breath has on a window. To avoid this annoying phenomenon there are several solutions based on the same standards. A new, thin membrane has to be created in the inner surface of the lenses that will maintain their clarity. This can be achieved by several ways:
a)    The classic method, guaranteed and easily applied everywhere with zero cost, is to spit a quantity of saliva in the mask and rub it on the surface of the lenses so it will go everywhere. After, we don’t rinse the mask completely, just dipping it quickly in the sea and wearing it. The only problem is repeating this procedure every time we take the mask off on our freediving or spearfishing trips.
b)    Instead of saliva, we can use the inner part of potato peels. Of course this method has the disadvantage of having to carry potatoes along with your gear…
c)    Instead of saliva or potato peels we can use seaweed, but the disadvantage here is that we have to look for seaweed before we dive.
d)    Instead of all of the above, we can use a special “anti-fog” liquid sold in specialized stores. The disadvantage here is the fact that it is not free and that it’s one more thing we have to remember to take on our trips.
Sometimes, especially when a mask is new, all of the above seem to have zero results, with the mask “fogging” constantly. That is why in some cases, we have to “burn” the mask. By using a lighter we burn the inner side of the crystals until they become black. By doing so we burn the silicone oil. Be careful not to burn yourself or the rest of the mask! Burning the mask of course, cannot be applied on plastic lenses. In this occasion (this can be applied on all lenses) we can wash the mask with detergent used in cleaning plates or even leave it there throughout the night. Another solution is washing the interior of the mask with toothpaste. Of course all of the above can be applied one after another for even better results.
3)    The mask that causes headaches. Usually it is as simple as loosening the strap. The mask should be fitted loosely merely not allowing water to enter inside. We start off by tightening bit by bit, up to the point when water is not leaking in. On any other case, after many hours of use, pain will appear in our head. Headaches can also be caused by other situations, but this is not to be analyzed now.
4)    The mask that leaks water. As we said in the beginning, modern masks have very elastic “skirts” that are made to fit on any kind of face. The correct way to choose a mask in the store is to place it on our face with our hands and to suck lightly a bit of air through our nose. If the mask “sticks” to our face (without us sucking any more air) and stays there for a little time, then the mask probably fits us. If it falls off our face, it means air is slipping in, something that can be translated to water leakage in the sea. Very common causes of “flooding” are beards. I have seen many men with beards or that have not shaved recently, complaining of water leakage. There are two solutions: New razor and a good shave, or a good search in the market to find a mask that is suitable for their beard. If you choose the second, you must be armed with great patience and must also be aware that you may only find something too big in volume or ugly to the eye.

Εισαγωγή
Στο προηγούμενο κείμενο αναφερθήκαμε στη στολή υγρού τύπου που είναι απαραίτητη ώστε να παραμένουμε ζεστοί και άνετοι. Σε αυτό το άρθρο, το αντικείμενο συζήτησης θα είναι τα πέδιλα, το κομμάτι του εξοπλισμού που μας βοηθάει ώστε να κινούμαστε αποδοτικά, επιτρέποντάς μας να καλύψουμε την ίδια απόσταση σε πολύ μικρότερο χρονικό διάστημα.


Είδη Πέδιλων
Υπάρχουν πολλοί τρόποι να κατηγοριοποιήσουμε τα πέδιλα. Μπαίνοντας σε ένα καταδυτικό μαγαζί και ρωτώντας για πέδιλα, σίγουρα θα προκύψει η εξής ερώτηση: «Τι ακριβώς ψάχνετε;» Για να απλοποιήσουμε τα πράγματα θα αρχίσουμε αναφέροντας τα επιμέρους τμήματα ενός πέδιλου.

Το παπουτσάκι
Το παπουτσάκι είναι το τμήμα του πέδιλου που το συνδέει με το πόδι μας (όπως λέει και το όνομά του). Βασικά έχουμε δύο είδη από παπουτσάκια, «ανοιχτά» και «κλειστά» (δείτε τις φωτογραφίες). Τα ανοιχτά έχουν ένα λουρί που συγκρατεί το πέδιλο στη θέση του. Δεν προσφέρει το απαραίτητο «δέσιμο» που χρειάζεται ένας ελεύθερος δύτης. Η χρήση τους κατά την πεδιλιά σίγουρα θα έχει σημαντικές απώλειες ενέργειας και είναι κατάλληλα για αυτόνομους δύτες μιας και καλύπτουν τις ανάγκες τους. Αντί για καλτσάκια φοράνε μποτάκια (ώστε να μπορούν να περπατούν με πλήρη εξοπλισμό πάνω στις πέτρες) και απλά περνάνε το ανοιχτό πέδιλο πάνω από το πόδι τους, σφίγγουν το λουρί και βουτάνε. Εμείς οι ελεύθεροι δύτες από την άλλη, δεν έχουμε τόσο βαρύ εξοπλισμό και στην ουσία δεν χρειαζόμαστε μποτάκια ώστε να περπατάμε πάνω στα βράχια. Φέροντας λιγότερο και ελαφρύτερο εξοπλισμό, απλά φοράμε τα καλτσάκια μας δίπλα στο νερό, βάζουμε τα κλειστά παπούτσια μας και βουτάμε. Με αυτόν τον τρόπο μπορούμε να εκμεταλλευτούμε την καλύτερη σύνδεση ανάμεσα στο πόδι και το πέδιλο, κάτι που προσφέρει το κλειστό παπουτσάκι. Επομένως, εάν ψάχνεται για ένα πέδιλο ελεύθερης κατάδυσης, επιλέξτε κλειστά παπουτσάκια. Τώρα γνωρίζετε γιατί. Επίσης, υπάρχουν παπουτσάκια που είναι μονίμως κολλημένα πάνω στη λεπίδα και εκείνα που η λεπίδα είναι αποσπώμενη. Η επιλογή είναι δική σας, αλλά ένα παπουτσάκι που αποσπάται από τη λεπίδα, παρέχει περισσότερες επιλογές ώστε να ταιριάξετε τη λεπίδα που εσείς προτιμάτε. Τα περισσότερα πέλματα της αγοράς μπορούν να δεχθούν στην πλειοψηφία των λεπίδων που παράγονται.  


Μήκος Πέδιλων
Το μήκος της λεπίδας είναι ένας ακόμη τρόπος να κατηγοριοποιήσουμε τα πέδιλα. «Κοντά» και «Μακριά» είναι οι δύο επιλογές σε αυτήν την περίπτωση, εάν και το μήκος δεν είναι ακριβώς το ίδιο ακόμη και μέσα σε κάθε κατηγορία. Οι κοντές λεπίδες είναι καλύτερες για τους αρχάριους επειδή δεν παρουσιάζουν μεγάλη αντίσταση, επιτρέποντας στο δύτη να κατακτήσει τη σωστή τεχνική πρόωσης. Μόλις επιτευχθεί η σωστή τεχνική, ο δύτης μπορεί να μεταπηδήσει σε μία μακριά λεπίδα. Από εκεί και πέρα, ξεκινάει η αιώνια αναζήτηση για την κατάλληλη επιλογή πέδιλου…

Υλικό λεπίδας
Οι λεπίδες κατασκευάζονται από διάφορα υλικά. Αρχικά υπήρχε μόνο μία επιλογή, πλαστικό. Αυτές οι λεπίδες έχουν ένα κυρίως πλεονέκτημα. Είναι φτηνές. Τόσο φθηνές μάλιστα που το κόστος τους μπορεί να αντιστοιχεί στο ένα τρίτο της τιμής του πέλματος. Επομένως, εάν η λεπίδα σπάσει, η αντικατάστασή της είναι εύκολη και ανέξοδη (εάν αποσπάται από το πέλμα). Όμως αυτή η χαμηλή τιμή έχει και το αντίκρισμά της. Οι πλαστικές λεπίδες δεν είναι πολύ αποδοτικές και συνήθως είναι πολύ σκληρές (περισσότερα πάνω σε αυτό αργότερα). Ένα άλλο υλικό που μπορούμε να επιλέξουμε είναι το υαλόνημα. Αυτά τα πέδιλα είναι πιο ακριβά από τα ανάλογα πλαστικά όμως το πλεονέκτημα τους είναι πως είναι πολύ πιο αποδοτικά. Το ίδιο ισχύει και για τα carbon πέδιλα. Είναι πιο αποδοτικά από τα πέδιλα υαλονήματος. Βέβαια τίποτα δεν είναι δωρεάν, επομένως όσο πιο αποδοτικό το υλικό, τόσο υψηλότερη είναι η τιμή. Έτσι, τα carbon πέδιλα, ως πιο αποδοτικά είναι και τα ακριβότερα. Υπάρχουν βέβαια και λεπίδες που κατατάσσονται στην κατηγορία “sandwich”, τη φτηνή λεπίδα που θα ήθελε να είναι από ανθρακόνημα. Αυτές κατασκευάζονται κυρίως από υαλόνημα όμως έχουν μερικές στρώσεις από carbon στην πάνω και κάτω πλευρά ώστε να φαίνονται σαν να ήταν κατασκευασμένες από ανθρακόνημα. Μείνετε μακριά από τέτοιου είδους λεπίδες μιας και τα δύο αυτά υλικά δεν ταιριάζουν ιδιαίτερα και οι λεπίδες είναι πιο επιρρεπής σε «delamination» μία διαδικασία που ορισμένες φορές «χωρίζει» τα δύο υλικά, καταστρέφοντας τη λεπίδα και προκαλώντας το σπάσιμο αυτής.