Βραχόψαρα. Ψάρια που χρησιμοποιούν μια από τις καλύτερες άμυνες της φύσης: Το βράχο. Συμπαγής και ανθεκτικός, θα είναι πάντα εκεί για να τα προστατέψει, να τα καμουφλάρει, να τα κρύψει.

Αρκεί να ρίξει κάποιος μία ματιά στο παρελθόν για να διαπιστώσει ότι και ο άνθρωπος έκανε το ίδιο χτίζοντας τεράστια, πέτρινα τείχη για να προστατευθεί από τους εχθρούς του. Στην περίπτωσή μας, τα τείχη είναι χτισμένα από την ίδια τη φύση. Έτσι, χρειάζεται κάτι παραπάνω από ένα καλό όπλο. Γιατί κανένας βράχος δεν είναι ικανός να σταματήσει το ανθρώπινο μυαλό και τον αποφασισμένο κυνηγό.
Στο κείμενο που ακολουθεί προσεγγίζουμε τρία πολυσυζητημένα αλλά όχι τόσο διάσημα βραχόψαρα, το σηκιό, το σαλούβαρδο και το σκάρο. Τρεις εξαιρετικοί στόχοι ανάμεσα στο βράχο.


ΣΗΚΙΟΣ: Η ΑΕΡΙΝΗ ΣΚΙΑ

Σηκιός ή παντελής, και κατά την επιστημονική ονομασία Sciena umbra. Στο άνοιγμα των πιο καλά κρυμμένων και βαθυσκότεινων σχισμών των βράχων, εκεί που το φως του ήλιου φτάνει μόνο σαν μία αχνή, γαλάζια ανταύγεια, κινούνται μερικές από τις πιο όμορφες φιγούρες ψαριών, οι σηκιοί. Δεν είναι απαραίτητο να τους βρούμε αποκλειστικά στα μεγάλα βάθη, αλλά εκεί μπορούμε να τους εντοπίσουμε ακόμα και έξω από το θαλάμι τους, κοπαδιαστούς. Εκεί, το λιγοστό φως επιτρέπει σε αυτά τα ψάρια να κινούνται ανετότερα ακόμα και έξω από τις τρύπες τους. Αντίθετα, στα ρηχά νερά, τους αρέσει να χώνονται σε χαραμάδες που τους προσφέρουν ένα άνετο αλλά πολύ σκοτεινό θαλάμι.
Ένα ακόμα έντονο χαρακτηριστικό των σηκιών είναι η τοποθέτησή τους μέσα στα κενά και τις σπηλιές των βράχων. Και αν εκεί έχουν αρκετό χώρο, θα τους δούμε σε μία τέλεια διάταξη αιώρησης, ο ένας κοντά στον άλλο, να σχηματίζουν σαν κοπάδι έναν πολυεδρικό όγκο που αιωρείται στο κενό. Η κίνησή τους είναι τόσο ήρεμη που σχεδόν καταφέρνει να σε υπνωτίσει. Μία κίνηση που παρατηρείται μόνο όταν δεν αισθάνονται απειλή από τη δική μας παρουσία.
Ελάχιστα κοπάδια ψαριών είναι τόσο δεμένα μεταξύ τους.  Η συνεργασία και ο απόλυτος συντονισμός των κινήσεων τους είναι κάτι που εντυπωσιάζει: Δέκα ή περισσότερα ψάρια κινούνται ταυτόχρονα με απόλυτη ακρίβεια.
Γενικότερα, στους σηκιούς αρέσει η βαθιά ζώνη της παράκτιας αποχής αλλά δεν είναι απίθανο να τους συναντήσουμε ακόμα και σε 2 με 3 μέτρα βάθος, συνήθως κάτω από φαρδιές πλάκες. Η παρουσία του σηκιού σε ένα βυθό αποκαλύπτει ότι στην ευρύτερη περιοχή υπάρχουν αλιευτικά αποθέματα άλλων ειδών ψαριών. Ο σηκιός εντοπίζεται να κυκλοφορεί κοντά στην ακτή όλο το χρόνο. Υπάρχουν βέβαια περίοδοι μεγάλων συγκεντρώσεων, δύο τέτοιες χρονικές στιγμές είναι στα τέλη του φθινοπώρου όπου το είδος κυνηγά ομαδικά την τροφή του και η άλλη στις αρχές του καλοκαιριού την εποχή που θα γεννήσει τα αυγά του στα ρηχά νερά.

ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟ… ΤΟ ΧΤΥΠΗΜΑ

Όταν αντιληφθούμε ένα κοπάδι από σηκιούς να αιωρείται κοντά στο θαλάμι του ή σε κάποιο μονόπετρο, θα πρέπει να επιχειρήσουμε ένα αργό και παρατεταμένο πλανάρισμα κατευθείαν πάνω στα ψάρια. Εκμεταλλευόμαστε τη φαινομενική ακινησία τους, επιλέγουμε το πιο μεγάλο και στοχεύουμε. Αμέσως μετά τη βολή τα υπόλοιπα ψάρια θα χωθούν κάτω από τους βράχους. Τότε με ένα κοντό όπλο (75άρι) αρχίζει το διακριτικό ψαχτίρι, αποφεύγοντας σε πρώτη φάση τη χρήση φακού ώστε η παρουσία μας να παραμείνει διακριτική. Πολλά από τα θηράματά μας θα βρίσκονται στην είσοδο των θαλαμιών και εκεί θα μείνουν για λίγα δευτερόλεπτα. Με ένα συρτό καρτέρι ίσως φέρουμε τους σηκιούς πιο έξω από την τρύπα και μπορέσουμε να πάρουμε ένα-δυο ακόμη εύκολα ψάρια. Από εκεί και πέρα τα πράγματα δυσκολεύουν, ιδιαίτερα αν οι βολές δεν είναι καίριες και κάποιο ψάρι ξεψαρίσει. Τότε, θα βρεθούμε να ψάχνουμε που πήγαν τόσα ψάρια... Μη βιαστείτε όμως να κυνηγήσετε τους σηκιούς εάν υπάρχουν υποψίες για μεγαλύτερα ψάρια στην γύρω περιοχή. Με λίγα λόγια, ο σηκιός είναι ένα συνηθισμένο και σχετικά εύκολο θήραμα που θα ικανοποιήσει τον κάθε ψαροκυνηγό.

ΣΑΛΟΥΒΑΡΔΟΣ Ο ΑΠΑΡΑΤΗΡΗΤΟΣ

Ο σαλούβαρδος, σαραβάνος ή σαραβάς ανήκει στην οικογένεια Gadiidae και το επιστημονικό του όνομα είναι Phycis blennoides. Ένα σκουρόχρωμο μικρό ψάρι, στην απόχρωση της πέτρας. O κοινός σαλούβαρδος είναι άσπρος στην κοιλιά, με αποχρώσεις του καφέ και του μπεζ στο υπόλοιπο σώμα. Όταν βρίσκεται κοντά σε βράχια γεμάτα φύκια το χρώμα του σκουραίνει προς το καφέ, ενώ όταν κινείται κοντά σε γυμνές πέτρες ή άσπρες πλάκες γίνεται μπεζ. Το μέγιστο βάρος του φτάνει περίπου τα 4 κιλά, παρόλα αυτά δεν καταφέρνει να συγκινήσει τον υποβρύχιο κυνηγό. Το κύριο χαρακτηριστικό του είναι τα τρία άσπρα μουστάκια του, εκ των οποίων τα δύο, ένα από κάθε πλευρά, βρίσκονται ακριβώς κάτω από τα βράγχια στην αρχή της κοιλιάς του, ενώ το τρίτο, το πιο κοντό, βρίσκεται κάτω από το στόμα του. Όργανα που τον βοηθάνε κατά την κίνηση του στις στενές σχισμές. Ο σαλούβαρδος κυνηγά τις νυχτερινές ώρες κυρίως μέσα και γύρω από τα θαλάμια μεγαλύτερων ψαριών, τρώει τα αποφάγια, ψαράκια καθώς και μικρά ασπόνδυλα. Η περίοδος αναπαραγωγής του είναι η άνοιξη. Ο ψαροκυνηγός σχεδόν ποτέ δε ψάχνει για σαλούβαρδους, παρά μόνο τους βρίσκει τυχαία κατά την διάρκεια της αναζήτησης του για σαργούς, παντελήδες ή άλλα ποικίλα θηράματα.

ΠΛΗΣΙΑΖΟΝΤΑΣ ΔΙΑΚΡΙΤΙΚΑ

Όταν ο ψαροκυνηγός ψάχνει την τρύπα χωρίς φακό, τοποθετεί διακριτικά το σώμα του έξω από αυτήν προσέχοντας να μην προβάλει ο ίδιος μπροστά στην σχισμή παρά μόνο η μάσκα και το όπλο τραβηγμένο, έτοιμο για βολή, χωρίς ποτέ να φέξει μέσα πανικοβάλλοντας το ψάρι. Τις περισσότερες φορές ο σαλούβαρδος βρίσκεται στο βάθος της τρύπας ακουμπώντας πάνω στα τοιχώματα της πέτρας, έτσι η βολή πρέπει να γίνει μόλις κινηθεί, διαφορετικά η βέργα δε θα περάσει σε ικανοποιητικό βαθμό το σώμα του αλλά θα σταματήσει στην πέτρα με αποτέλεσμα το φτεράκι να μην ανοίξει και  να ξεψαρίσει. Επειδή η σάρκα του είναι πολύ μαλακή, η βολή πρέπει να γίνει στο κεφάλι. Θα ήταν προτιμότερο ένα κοντό όπλο (75άρι) και μάλιστα στην πρώτη σκάλα μιας και το ψάρι δε φέρνει καμία ιδιαίτερη αντίσταση. Μετά την απόκτηση ενός τέτοιου θηράματος, αυτό δε θα πρέπει να παραμείνει πάνω από τρεις με τέσσερις ώρες εκτός συντήρησης – πάντα ανάλογα με την εποχή - γιατί κινδυνεύει να χαλάσει.

ΣΚΑΡΟΣ Ο ΑΠΟΙΚΙΑΚΟΣ

Σκάρος  ή στα λατινικά Sparisoma cretense. Ένα εκλεκτό και μοναδικό ψάρι με στόμα που θυμίζει το ράμφος του παπαγάλου και φέρει σχηματισμό δοντιών που μπορεί να αποκόπτει τα φύκια. Το μήκος του σώματός του φτάνει τα 40 εκατοστά, έχει χοντρά λέπια και παρουσιάζει διάφορους χρωματισμούς αναλόγως με το βυθό. Ο σκάρος συναντάται και σε τροπικά νερά καθώς και στον Ανατολικό Ατλαντικό, παλαιότερα βρισκόταν στη Βορειοδυτική Μεσόγειο αλλά σήμερα έχει κατακτήσει την Ανατολική. Στην Ελλάδα θα τον βρούμε στην Κρήτη, στα Δωδεκάνησα και στις Κυκλάδες. Το θηλυκό έχει ομοιόμορφο γκρι ή χακί χρώμα ενώ το αρσενικό έχει κόκκινο χρώμα το οποίο γίνεται σκούρο προς το καφέ στο νερό. Θα τον συναντήσουμε στις ξέρες και πιο συγκεκριμένα στα κεφάλια τους, σε βραχώδη βυθό, στους κάβους και σε μέρη με μεγάλα ρεύματα και πλούσια βλάστηση. Η εποχή αναπαραγωγής του Σκάρου είναι προς τα τέλη των καλοκαιρινών ημερών όπου τότε λαμβάνουν χρόνο και οι μεγαλύτερες συγκεντρώσεις του. Ο σκάρος έχει ιδιαίτερη γεύση σε σχέση με τα υπόλοιπα ψάρια, αλλά αξίζει να σημειωθεί ότι πριν το ψήσιμο πρέπει να αφαιρεθεί η πικρή χολή του που βρίσκεται κάτω από το δεξί φτερό και στη συνέχεια να ψηθεί με τα λέπια του.

ΚΑΡΤΕΡΙ ΚΑΙ ΕΠΙΘΕΣΗ

Η βουτιά μας δεν πρέπει να γίνει καταπάνω στο ψάρι αλλά σε μικρή απόσταση απ’ αυτό. Ο ψαροκυνηγός, με την μέθοδο του καρτεριού, μένει ακίνητος στον βυθό και ο σκάρος πλησιάζει αμέσως για να ικανοποιήσει την περιέργειά του. Η βολή μας πρέπει να γίνει τη στιγμή που το ψάρι έχει γυρίσει τα νώτα του και αρχίζει να απομακρύνεται, διαφορετικά, αν η βολή γίνει κατά μέτωπο ο σκάρος θα προσπαθήσει να αποφύγει το χτύπημα με μία αστραπιαία κίνηση. Καλό θα ήταν η βέργα μας να καρφωθεί κάθετα στο σώμα του ψαριού ή όσο το δυνατό πιο κοντά στο κεφάλι, γιατί αν μπει σε άλλο σημείο η μαλακή του σάρκα θα σκιστεί από τις έντονες κινήσεις του. Γι’ αυτό το λόγο πρέπει να στοχεύουμε από πίσω προς τα μπρος, υπό γωνία.


ΤΑ ΣΤΟΛΙΔΙΑ ΜΙΑΣ ΚΑΛΗΣ ΨΑΡΙΑΣ

Τα θηράματα που απασχόλησαν το συγκεκριμένο άρθρο δεν είναι από τα μεγαλύτερα αλλά ούτε και από τα δυσκολότερα. Αυτό όμως δεν τα κάνει σε καμία περίπτωση λιγότερο εντυπωσιακά. Αντιθέτως, τους δίνει μία ξεχωριστή αξία, το κάτι παραπάνω στο κυνήγι της μέρας. Μικρά τρόπαια που έρχονται να μας επιβεβαιώσουν τη σωστή τεχνική και δράση μας. Μικρές στιγμές αγνής συγκίνησης και ικανοποίησης που αποδεικνύουν ότι το υποβρύχιο κυνήγι είναι μία πολύπλευρη δραστηριότητα πλούσια όσο λίγες. Και όλα τα πλούτη της, ακόμα και τα μικρότερα, έχουν τεράστια αξία.

Για ένα επιτυχημένο υποβρύχιο ψάρεμα δεν αρκεί να προσπαθούμε κάθε φορά να σκεφτόμαστε σαν τα θηράματα. Πρέπει να συμπεριφερόμαστε και σαν αυτά.

Τότε, οι πιθανότητες υπέρ μας μεγαλώνουν εντυπωσιακά και το υποβρύχιο κυνήγι μπαίνει σε μία άλλη διάσταση χαρίζοντάς μας εικόνες μοναδικές, μαγικές. Μια τέτοια εικόνα μου χάρισε το πρώτο κυνήγι του έτους. Μπήκα σε έναν βράχο και το θήραμά μου με περίμενε... έξω από αυτόν! Μία αντιστροφή ρόλων που με έκανε να “δω” μέσα από μία διαφορετική οπτική, τη δική του. Η συνέχεια στις σελίδες που ακολουθούν.

Το ραντεβού για την πρώτη ψαρευτική απόδραση του νέου έτους κανονίστηκε για το πρωί της Δευτέρας, στις 8:30. Ξεκινήσαμε στις 9:00 περίπου από το λιμάνι της Ερμούπολης, εγώ, ο Γιάννης και ο Δομένικος. Ο Γιάννης ζευγάρι στο ψάρεμα και ο Δομένικος βαρκάρης. Ο προορισμός μας ήταν η βορειοδυτική Άνδρος. Ο καιρός, αν εξαιρέσει κανείς το κρύο του χειμώνα σε σκάφος χωρίς καμπίνα, δεν ήταν άσχημος. Βόρειοι-δυτικοί άνεμοι 3 μποφόρ που, πλησιάζοντας το στενό Άνδρου και Τήνου, δυνάμωσαν λίγο. Αφού περάσαμε το στενό, όμως, συναντήσαμε ήρεμη θάλασσα. Ύστερα από μια ώρα συνολικής πλεύσης φτάσαμε στον προορισμό μας. Προετοιμαστήκαμε και πέσαμε στο νερό, το οποίο είχε θερμοκρασία 15 βαθμούς.

Ξεκινώντας το ψάρεμα συναντήσαμε μικρούς και μέτριους σαργούς. Τα ψάρια δεν ήταν ιδιαίτερα ενοχλημένα από την παρουσία μας και ίσα που μας απέφευγαν με ήρεμες κινήσεις. Το θεωρήσαμε ευνοϊκό σημάδι για τη συνέχεια του ψαρέματος, καθώς, κατά πάσα πιθανότητα, σήμαινε πως το μέρος δεν το είχε επισκεφθεί πρόσφατα άλλος ψαροκυνηγός. Μέχρι στιγμής, πάντως, βρισκόμασταν στο ζέσταμα με σταδιακά μεγαλύτερες σε διάρκεια βουτιές.

Ο κάβος που είχαμε επιλέξει δεν βάθαινε ιδιαίτερα. Το ενδιαφέρον κομμάτι του ήταν μεταξύ 15 και 20 μέτρων. Κάποια στιγμή, ο Γιάννης πλάναρε προς το βυθό δείχνοντας να έχει εντοπίσει κάποιο θήραμα. Μετά από λίγο ανέβηκε στην επιφάνεια χωρίς αποτέλεσμα. Είχε ξεχωρίσει ένα μεγάλο σαργό που ενοχλήθηκε λίγο παραπάνω από ότι οι μικρότεροι του κοπαδιού και προσπαθούσε με μια νευρική πορεία να απομακρυνθεί, μέχρι που η θέα του ψαροκυνηγού που έφτασε ακριβώς από πάνω του, στην επιφάνεια, τον έκανε να ακινητοποιηθεί ανάμεσα σε δύο πέτρες. Τελευταία στιγμή, όμως, καθώς ο Γιάννης πλησίαζε με το όπλο τεταμένο, το ψάρι διέφυγε και η πορεία του ακολούθησε το πλαϊνό όριο ενός μεγάλου επίπεδου βράχου. Δεν είμαι σίγουρος αν με επηρέασε η πορεία του σαργού ή αν αυτός ο βράχος υποσυνείδητα μου κίνησε το ενδιαφέρον, αλλά αποφάσισα να τον ελέγξω περιμετρικά.

Εν τω μεταξύ, είχαμε ήδη συναντήσει, εκτός από τους σαργούς, αρκετούς μικρούς ροφούς και αναρωτιόμασταν αν θα συναντήσουμε και μεγαλύτερα μέλη του είδους. Παρακολουθώντας περιμετρικά το βράχο, αναζητώντας εσοχές που πιθανόν να κρύβουν κάποιο ψάρι, ανακάλυψα ένα διαμπερές άνοιγμα από το οποίο χωρούσα να περάσω από τη μια πλευρά του βράχου ως την άλλη, μια απόσταση 4 μέτρων περίπου. Είναι φυσικό πως τέτοιες διαδρομές μέσα στους βράχους ελκύουν τον καθένα μας, ενώ παράλληλα μας συγκρατεί η σκέψη του ενδεχόμενου σκαλώματος. Αυτό που χαράζεται στο μυαλό σε τέτοιες περιπτώσεις είναι η χαρακτηριστική εικόνα όπου το εσωτερικό του βράχου βρίσκεται μέσα στη σκιά και στο τέλος του ανοίγματος βλέπουμε το φωτισμένο φόντο του βυθού πέρα από τον βράχο. Δεν ξέρω αν μπορώ να μεταφέρω την έκπληξη και την εντύπωση που μου έκανε η φιγούρα ενός ενήλικου ροφού σε ένα τέτοιο φωτεινό φόντο. Το ψάρι δε βρισκόταν μέσα στην "τρύπα", αλλά έξω από αυτή και αντιδιαμετρικά από εμένα! Το βάθος ήταν στα 19 μέτρα και ο χρόνος της βουτιάς μέχρι εκείνη τη στιγμή μου επέτρεπε να φλερτάρω με το σχέδιο να μπω μέσα στην τρύπα ώστε να πλησιάσω το ροφό. Χωρίς δεύτερη σκέψη προχώρησα συνειδητοποιώντας ότι ο ροφός παρέμενε ακίνητος. Το ψάρι δε με έβλεπε. Στην αρχή ίσως να ξεχώρισε κάτι από την απέναντι μεριά, αλλά από τη στιγμή που μπήκα στη σκιά δεν μπορούσε να αντιληφθεί ότι το προσεγγίζω απειλητικά. Από σίγουρη απόσταση βολής κατάφερα καίριο πλήγμα στο θήραμα, το οποίο αντέδρασε με ένα αντανακλαστικό τίναγμα χωρίς περαιτέρω αντίσταση. Πραγματικά τυχερή και εντυπωσιακή στιγμή. Το μόνο που έπρεπε να αποφασίσω, ήταν αν θα σύρω το ψάρι προς τα πίσω ή αν θα συνεχίσω προς τα εμπρός.

Τραβήχτηκα προς τα πίσω. Το μέλημα μου τώρα ήταν να βγω ασφαλής αλλά και να συνεχίσω όσο μπορώ να τραβάω το πλάνο με την κάμερα που είχα στήσει στο όπλο μου. Βγαίνοντας πάλι από το σημείο που μπήκα άρχισα να αναδύομαι. Ο Γιάννης, εντωμεταξύ, όταν είδε τα πέδιλα μου να αρχίζουν να ξεπροβάλλουν από την τρύπα βούτηξε για να βοηθήσει και έπιασε τον ροφό για να τον ανεβάσει με σιγουριά. Το φτεράκι είχε περάσει με ασφάλεια, οπότε δεν χρειάστηκε δευτέρωμα. Ήμουν απόλυτα ικανοποιημένος. Είχα συλλάβει ένα ροφό πάνω από 4,5 κιλά, έπειτα από μία απρόσμενη εξέλιξη στη βουτιά μου, περνώντας μέσα από τη διαμπερή τρύπα του βράχου και έχοντας αποτυπώσει όλη τη διαδρομή στο πλάνο που τραβούσα με την κάμερα!

Φωνάξαμε το Δομένικο να παραλάβει το ροφό, ώστε να συνεχίσουμε το ψάρεμα. Μετά από ένα τέτοιο ξεκίνημα, βέβαια, δεν περιμένει κανείς να συνεχίσει με την ίδια  τύχη, αλλά ότι και αν έμελλε να μας χαρίσει η θάλασσα θα ήταν ευπρόσδεκτο. Ο βυθός εξελισσόταν όπως και πριν. Όχι μεγάλα βάθη, με μερικές βουτιές μόνο να ξεπερνούν τα 20 μέτρα. Ούτως ή άλλως, τον χειμώνα, λόγω του μεγαλύτερου πάχους της στολής και του επιπλέον βάρους στη ζώνη, οι επιδόσεις του καλοκαιριού δεν είναι εφικτές. Σε αυτό συντελεί και το κρύο που παρά τα 6,5 χιλιοστά της στολής γίνεται αντιληπτό στη διάρκεια της χαλάρωσης πριν τη βουτιά. Χρειάζεται, λοιπόν, ενδιάμεσα κίνηση και πεδιλιές ώστε να παραμένουμε ζεστοί. Επιπλέον, απαιτείται και χαλάρωση στο βαθμό που είναι απαραίτητο αλλά όχι τόσο που να επιτρέψει στο κρύο να επηρεάσει την άπνοια μας. Αντ' αυτού, κάποιοι μπορεί να προτιμούν περισσότερα χιλιοστά στη χειμερινή στολή. Προσωπικά, θεωρώ ότι κάτι τέτοιο θα επιβάρυνε το ψάρεμα μου, επειδή θα χρειαζόμουν ακόμα περισσότερα βάρη στη ζώνη αλλά και λόγω περιορισμού της ευκινησίας από το επιπλέον πάχος της στολής. Αλλά όπως και να ‘χει είναι ξεκάθαρα θέμα προσωπικής επιλογής και προτίμησης.

Είχε περάσει τουλάχιστον μια ώρα από τη σύλληψη του ροφού και η πρόβλεψη μας είχε αρχίσει να επαληθεύεται: δεν σταθήκαμε το ίδιο τυχεροί στη συνέχεια και είχαμε ήδη καλύψει αρκετή απόσταση χωρίς κανένα αποτέλεσμα. Αποφασίσαμε να μετακινηθούμε με το σκάφος. Ο Δομένικος διέκοψε την καθετή του και ήρθε να μας παραλάβει. Ξεκινήσαμε για τον κάβο που είχαμε επιλέξει στο προηγούμενο ψάρεμά μας στην Άνδρο. Ο συγκεκριμένος κάβος την προηγούμενη φορά είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον, αλλά σε μεγαλύτερα βάθη, μεγαλύτερα από τα 30 μέτρα, τα οποία τώρα δε θα ήταν προσιτά. Παρόλα αυτά, αποφασίσαμε να τον επισκεφθούμε ξανά, ευελπιστώντας πως με κάποιο τρόπο η τύχη θα μας ξαναχαμογελάσει.

Με τις πρώτες βουτιές καταλάβαμε ότι οι δυνατότητες για κάτι καλό ήταν περιορισμένες. Δεν είδαμε θηράματα έξω από τα θαλάμια τους και το καρτέρι ή ο σχολαστικός έλεγχος σε εσοχές και τρύπες στα βάθη που προαναφέραμε δεν ήταν ελκυστικές επιλογές. Συνεχίσαμε με αναγνωριστικά πλαναρίσματα, ενώ επίσης είχαμε το νου μας για κάποιο θήραμα στα ρηχά. Σε κάποια στιγμή φτάσαμε σε ένα γνώριμο σημείο του κάβου, όπου υπήρχε μια βαθιά και ευθεία σχισμή σε βάθος 10 μέτρων. Βούτηξα και πλησίασα τη σχισμή. Μετά από προσεκτικό έλεγχο εντόπισα στο ημίφως μία κωλοχτύπα, αρκετά βαθιά μέσα στο βράχο. Μιας και η κωλοχτύπα δεν φαινόταν να πηγαίνει πουθενά, έλεγξα και την υπόλοιπη σχισμή, ώσπου εντόπισα το θήραμα που αναζητούσαμε: μια στήρα 2,5 κιλά είχε στριμωχτεί για κακή της τύχη στη σχισμή, σε απόσταση σίγουρης βολής. Το μόνο πρόβλημα θα ήταν το ξεβράχωμα μιας και το άνοιγμα του βράχου δεν ήταν ιδιαίτερα "άνετο". Θεωρώντας ότι οποιαδήποτε καθυστέρηση ίσως επέτρεπε στη στήρα να εισχωρήσει σε πιο δύσκολο σημείο, την ακινητοποίησα με μία εύστοχη βολή. Βγήκα από το βράχο και αναδύθηκα για να πάρω μερικές ανάσες. Πρότεινα στον Γιάννη να δοκιμάσει να ξεβραχώσει το ψάρι. Αυτός προθυμοποιήθηκε και εγώ τον ακολούθησα στη βουτιά για να παρακολουθήσω τη διαδικασία. Κανονικά, ο ψαροκυνηγός οφείλει να ξέρει πως θα βγάλει το ψάρι από την τρύπα πριν εκτελέσει τη βολή. Σε κάθε περίπτωση, στο ξεβράχωμα είμαι της αγαπημένης άποψης ότι "δεν θέλει κόπο, θέλει τρόπο". Καλύτερα να αφιερώσουμε μια βουτιά μόνο και μόνο στο να μελετήσουμε την τρύπα, το μέγεθος του ψαριού και να σκεφτούμε την καλύτερη προσέγγιση, παρά να τραβάμε με δύναμη από την αρχή. Το ψάρι βγήκε με τις κατάλληλες μανούβρες. Το βάθος βέβαια ήταν μικρό, κάτι που διευκολύνει τη διαδικασία και δεν την καθιστά ιδιαίτερα επισφαλή. Βέβαια, αρκεί να υπάρχει πάντα το ζευγάρι μας που παρακολουθεί!

Μιας και ο Γιάννης εξακολουθούσε να είναι πρόθυμος, του πρότεινα να δοκιμάσει να πάρει και την κωλοχτύπα. Η βολή θα έπρεπε να γίνει από μακριά ώστε η βέργα να χάσει από την αρχική της δύναμη και να μη σφηνωθεί στο βράχο. Σε περίπτωση σφινώματος, το σημείο ήταν τόσο δυσπρόσιτο που μπορεί να χάναμε τη βέργα και να θανατώναμε άδικα ένα εξαιρετικό θήραμα. Πάλι ακολούθησα τη βουτιά του Γιάννη για να παρακολουθήσω τη διαδικασία και οφείλω να ομολογήσω ότι ανησύχησα όταν είδα πως ετοιμαζόταν να κάνει τη βολή από μεγαλύτερη απόσταση από όσο θα επιχειρούσα ο ίδιος. Παρόλα αυτά η βολή ήταν εύστοχη και, μαζί με την στήρα, ο Δομένικος παρέλαβε και μια κωλοχτύπα ικανοποιητικού μεγέθους!

Το ψάρεμα δε συνεχίστηκε για πολύ ακόμα. Η ώρα είχε ήδη φτάσει 15:30 και ξεκινήσαμε το ταξίδι της επιστροφής... Μπορεί η τύχη να μην ήταν συνολικά με το μέρος μας, αλλά τα θηράματα ήταν ικανοποιητικά, ήμασταν χαρούμενοι με την αρμονική συνεργασία με τον Δομένικο και εγώ είχα κερδίσει μία εικόνα που θα θυμάμαι για πάντα: Ο ροφός πλαισιωμένος από τον βράχο της τρύπας και το μπλε της θάλασσας. Εγώ μέσα στον βράχο. Το ψάρι απ’ έξω. Η κάμερά μου απαθανάτισε αυτή την εικόνα ώστε να τη μοιραστώ, αλλά η μαγεία και η έκπληξη που αισθάνθηκα, όπως και η χαρά της επιτυχημένης βολής που ακολούθησε είναι πράγματα που δύσκολα μεταφέρονται, ακόμα και μέσω της οθόνης...

Κάθε ψαρευτική μας εξόρμηση ξεκινά με την προσδοκία ότι θα συναντήσουμε ψάρια! Καλό θα είναι λοιπόν να γνωρίζουμε τα χαρακτηριστικά και τη συμπεριφορά του κάθε ψαριού, έτσι ώστε να μπορούμε να κάνουμε τις κατάλληλες κινήσεις και να έχουμε τα επιθυμητά αποτελέσματα. Όπως και άλλες φορές έτσι και τώρα θα ασχοληθούμε με κάποιο ψάρι που παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον ως θήραμα. Δεν είναι άλλο από τη στήρα. Θα αναλύσουμε τη μορφή της, τη συμπεριφορά της, το που «συχνάζει», αλλά και τις τεχνικές του ψαρέματός της.

ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΤΗΡΑ

Γνωριμία με τη στήρα ή αν προτιμάτε την επιστημονική ονομασία, Epinephelus fasciatus ή Epinephelus Alexandrinus. Καταρχήν, μοιάζει τόσο με το ροφό, που μπορούμε να τη χαρακτηρίσουμε κάτι σαν την πρώτη του ξαδέλφη. Εξάλλου, τα δύο αυτά είδη ανήκουν στο ίδιο γένος (Epinephelus) και ζουν και τα δύο σε βραχώδη περιβάλλοντα. Βέβαια, διαφέρει στα σημεία με το ροφό, ξεκινώντας από το χρώμα του σώματός της, το οποίο είναι ανοιχτό γυαλιστερό καφέ και στα βαθιά αποκτά πράσινη απόχρωση. Επίσης, έχει οριζόντιες λεπτές κίτρινες ρίγες στα πλάγιά αντί για πιτσιλιές και η ουρά της έχει σχήμα ημισελινοειδές. Το κάτω σαγόνι της προεξέχει σε σχέση με το πάνω, περισσότερο από ότι του ροφού και διαθέτει πολλά, μικρά και κοφτερά δόντια. Γενικότερα, έχει κομψότερη σιλουέτα με καλύτερη υδροδυναμική από το ροφό, του οποίου το κεφάλι είναι μεγαλύτερο αναλογικά με το σώμα του. Παρόλα αυτά, η ομοιότητα τους είναι αρκετή ώστε κάποιες φορές να μην είναι σίγουρος κανείς, αν το ψάρι που είδε να κινείται ανάμεσα στα βράχια ήταν στήρα ή ροφός. Ένα άλλο ψάρι που μοιάζει πολύ με τη στήρα είναι η πίγγα. Μάλιστα, δεν είναι απίθανο να τις δούμε να κολυμπούν η μία δίπλα στην άλλη. Η μεγάλη ομοιότητά μπορεί να μας μπερδέψει, αλλά με μία προσεκτικότερη ματιά θα διαπιστώσουμε ότι η πίγγα έχει ακόμα πιο έντονο «προγναθισμό» και είναι σαφώς πιο σκούρα.

Η ΕΓΩΙΣΤΡΙΑ… ΧΟΡΕΥΤΡΙΑ

Η στήρα μπορεί να ζει σε κοπάδια αποτελούμενα συνήθως από ψάρια του ίδιου μεγέθους και είδους, σε ομάδες, σε ζεύγη αλλά και μόνη της. Είναι ψάρι αεικίνητο και νευρικό, σε σημείο που πολλές φορές χαρακτηρίζεται από ανθρώπους του χώρου ως χορεύτρια του βυθού. Είναι εξαιρετικά περίεργη και εγωίστρια. Θα σπεύσει πρώτη να πλησιάσει στο καρτέρι, προλαβαίνοντας οποιοδήποτε άλλο ψάρι. Αυτό δε σημαίνει ότι θα φτάσει απαραίτητα σε απόσταση βολής. Εκτός από περίεργη είναι συνάμα και δειλή, ή τουλάχιστον λιγότερο θαρραλέα από το ροφό. Αυτό το αποδίδουμε στο μικρότερο μέγεθός της που δεν της δίνει την αυτοπεποίθηση και την αποφασιστικότητα του πιο «αρχοντικού» ροφού. Γι’ αυτό και δε συναντάμε συχνά ενήλικα μέλη του είδους στη ρηχή ζώνη, αφού εκεί αισθάνονται άβολα και ευάλωτα.

Ο ΒΥΘΟΣ ΤΗΣ ΣΤΗΡΑΣ

Ο βυθός που προτιμά η στήρα είναι οι βραχώδεις αποχές με απότομη κλίση και ειδικότερα αυτές που σχηματίζουν επίπεδα σκαλοπάτια με άμμο. Πιο συγκεκριμένα, είναι πολύ πιθανό να τη συναντήσουμε σε σαμάρια και φρύδια του σκληρού υποστρώματος τα οποία εξέχουν μέσα από αμμώδεις βυθούς. Εξίσου πιθανό είναι να την εντοπίσουμε σε κατρακύλια που σχηματίζουν μία αποχή την οποία διαδέχονται φυκιάδες. Εδώ συνήθως θα δούμε τις στήρες να τρυπώνουν δύο ή και τρεις μαζί στο ίδιο θαλάμι.  Επίσης, η παρουσία της στήρας μπορεί να γίνει αντιληπτή ανάμεσα σε φύκια φυτρωμένα σε αργιλώδες έδαφος, γεμάτο «αόρατες» σχισμάδες στο όριό του με την άμμο. Η στήρα έχει ιδιαίτερη προτίμηση σε σχισμές στο βράχο, σε ηφαιστιογενή πετρώματα, σε μεγάλα μονόπετρα και σε επικλινείς εκτάσεις από άμμο στη βαθιά ζώνη. Το μέρος που θα επιλέξει πρέπει να είναι ανοιχτό με «διαδρόμους» που θα τη καλύπτουν και θα τη προστατεύουν κατά τις μετακινήσεις της από θαλάμι σε θαλάμι. Έτσι, στους βραχώδεις βυθούς θα επιλέξει τα σημεία όπου τα βράχια συναντούν την άμμο και την ποσειδωνία. Θα πρέπει, πάντως, να γίνει σαφές ότι αντί για τα ρηχά, η στήρα θα προτιμήσει τα βαθιά, γεμάτα ρεύματα νερά .

ΟΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΤΟΥ ΨΑΡΕΜΑΤΟΣ ΤΗΣ

Η επιλογή του κατάλληλου βυθού είναι το πρώτο βήμα στο ψάρεμα της στήρας. Το δεύτερο και σημαντικότερο περιλαμβάνει την τεχνική της προσέγγισης. Σε αυτήν την περίπτωση θα πρέπει να είμαστε άμεσοι και αποφασιστικοί στις κινήσεις μας. Η κάθετη βουτιά πάνω από τη στήρα ενδεχομένως να φέρει άμεσο αποτέλεσμα, ιδιαίτερα αν μπορέσουμε να μπούμε χωρίς πολύ κόπο στην αρνητική πλευστότητα και να καταδυθούμε χωρίς καμία άλλη κίνηση με το όπλο πάντα έτοιμο για βολή. Η αντίδραση της όταν την πλησιάσουμε με τον παραπάνω τρόπο, ιδιαίτερα αν είναι μεγάλο ψάρι, θα είναι μικρές και νευρικές κινήσεις ή το ξεκίνημα ενός κατεβάσματος προς τα βαθιά με μικρές κυκλικές υποχωρήσεις. Με την εμπειρία και το ένστικτο μπορούμε να καταλάβουμε ορισμένες φορές αν το ψάρι θα μας δώσει τελικά τη βολή, ή αν θα κρατήσει απόσταση ασφαλείας, όσο κατεβαίνει με αυτόν τον τρόπο προς τα βαθιά. Καλό θα είναι να μην παρασυρθούμε και να μη συνεχίζουμε τη βουτιά πέρα από το βάθος στο οποίο ψαρεύουμε με ασφάλεια. Αν την ακολουθήσουμε για πολύ, δεν το έχει σε τίποτα να αρχίσει να ανεβοκατεβαίνει στα βαθιά παίζοντας μαζί μας. Και αυτό το ανεβοκατέβασμα είναι σίγουρα κάτι που ξεπερνάει τα όρια του ψαροκυνηγού. Δεν θα πρέπει να ξεχάσουμε στιγμή κυνηγώντας μια μεγάλη στήρα ότι ο σκοπός της, μόλις καταλάβει ότι την απειλούμε, είναι να μας εξαντλήσει.
Βέβαια, όταν δούμε μία στήρα να κινείται προς το θαλάμι της, σε «ασφαλές» για εμάς βάθος, αποκτούμε αμέσως αυξημένες πιθανότητες για τη σύλληψη της. Η τεχνική του ψαρέματός της όταν κρύβεται στο θαλάμι της είναι σχετικά εύκολη υπόθεση. Και εδώ, όμως, χρειάζεται ταχύτητα διότι αν της το επιτρέψουμε εύκολα θα πεταχτεί έξω πριν προλάβουμε να προσεγγίσουμε την τρύπα. Ακόμα και όταν φτάσουμε τελικά μπροστά στην τρυπωμένη στήρα, τα αντανακλαστικά μας πρέπει να είναι σε εγρήγορση. Δεν είναι διόλου απίθανο, με την όποια καθυστέρηση μας, το ψάρι να γίνει νευρικό να αισθανθεί ανασφάλεια, και να κολυμπήσει για ακόμα μία φορά έξω με ιλιγγιώδη ταχύτητα και να χωθεί βαθιά στην πλησιέστερη στενή χαραμάδα.
Αν τελικά δεν προτιμάμε το πλανάρισμα ή το ψάρεμα στην τρύπα, πρέπει να ξέρουμε ότι η σύλληψη της στήρας με το καρτέρι είναι μια μέθοδος που θέλει καλή δυνατότητα άπνοιας και αυτοσυγκέντρωση, τόσο ώστε να φλερτάρουμε με την επικίνδυνη ζώνη. Τις περισσότερες φορές η στήρα θα προσεγγίσει το δύτη σε απόσταση 5 μέτρων, χωρίς να δείχνει διάθεση ούτε να πλησιάσει περισσότερο αλλά ούτε να απομακρυνθεί. Σε αυτή την περίπτωση, μπορούμε να έρθουμε σε απόσταση βολής με κάποιο τέχνασμα, ανάλογα πάντα με τη μορφολογία του βυθού. Τώρα, σε ένα βυθό γεμάτο ογκόλιθους, η κλασική θέση του ψαροκυνηγού πίσω από μια μεγάλη πέτρα επιβάλλεται να είναι πολύ διακριτική. Το όπλο δεν πρέπει να εξέχει αλλά να παραμένει προσκολλημένο στα τοιχώματα ώστε να καμουφλάρεται. Τότε η στήρα θα πλησιάσει για να ικανοποιήσει την περιέργεια της. Το καλό κρύψιμο του ψαροκυνηγού πάντα καταφέρνει να την προκαλεί κοντά του. Εδώ είναι που τα πράγματα μπορεί να γίνουν για ακόμα μία φορά περίπλοκα. Δεν αποκλείεται να παίξει και αυτή το ίδιο παιχνίδι σταματώντας πίσω από ένα βράχο παρατηρώντας με επιφυλακτικότητα τον κυνηγό. Κυνηγός και θήραμα στην ίδια θέση, ο ένας να παρατηρεί τον άλλο! Μία λύση είναι το συρτό καρτέρι.

ΔΙΑΛΕΓΟΝΤΑΣ ΤΟ ΣΩΣΤΟ ΟΠΛΟ

Δεν υπάρχει ένα και μόνο κατάλληλο όπλο για το ψάρεμα της στήρας. Αντιθέτως, το σωστό όπλο θα είναι κάθε φορά αυτό που ταιριάζει στην τεχνική που χρησιμοποιούμε. Για την κάθετη βουτιά «πάνω» στο ψάρι ένα μακρύ λαστιχοβόλο με βέργα 6 ή 6,5 mm θα μας βοηθήσει πολύ στο να κάνουμε πραγματικότητα τη σύλληψή της. Στο καρτέρι, ένα μακρύ όπλο (π.χ. 100 – 115 εκατοστών) με δυνατά λάστιχα θα ήταν το ιδανικότερο. Και αν χρειαστεί να «κατεβούμε» στο θαλάμι της, ένα 90άρι, ή και πιο κοντό, με βέργα 6 έως και 6,5 χιλιοστά θα μπορούσε να μας βοηθήσει σημαντικά, επιτρέποντας μας πιο γρήγορες κινήσεις. Σε όλα τα παραπάνω μήκη όπλων το μουλινέ κρίνεται τουλάχιστον απαραίτητο.

Ψάρια σαν τη στήρα αποτελούν σημαντική προσθήκη σε μία ψαριά. Όχι μόνο λόγω της γεύσης τους αλλά και λόγω των απαιτήσεών τους ως θηράματα. Θέλουν σωστή κρίση, προσοχή και άμεσες κινήσεις από τον ψαροκηνυγό προκειμένου να βρεθούν στα χέρια του και δεν πρόκειται σε καμία περίπτωση να χαριστούν σε αυτόν. Έτσι, πέρα από τη θεωρητική γνώση σχετικά με το συγκεκριμένο ψάρι, η εμπειρία μπορεί να παίξει τελικά τον πιο σημαντικό ρόλο.