Τα βαρίδια είναι κακό πράγμα
Οι πιο ευρηματικοί ελεύθεροι δύτες άρχισαν να εμφανίζονται με αυτοσχέδια βάρη. Μικρότερα και πιο επίπεδα. Οι ελαστικές ζώνες ήταν ήδη διαδεδομένες ανάμεσα στους ψαροκυνηγούς οι οποίοι δεν ήθελαν τη ζώνη να φτάνει μέχρι τις μασχάλες τους σε κάθε βουτιά. Σύντομα οι ελεύθεροι δύτες πέταξαν τις υφασμάτινες ζώνες τους (είδαμε αρκετές τέτοιες στην Ibiza το 2002).
Η πισίνα επίσης ευθύνεται για τη γέννηση του βαριδίου λαιμού. Οι περισσότεροι ελεύθεροι δύτες στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Πισίνας του 2005 κολύμπησαν με τους γοφούς και τα πόδια τους να επιπλέουν, προκαλώντας μεγάλες τριβές. Περισσότερο βάρος στη μέση δεν έλυνε το πρόβλημα μιας και το θέμα εντοπίζονταν στο εμπρόσθιο μέρος της «ατράκτου» - τους γεμάτους με αέρα πνεύμονες. Τα περισσότερα ρεκόρ του Tom Sietas μεταξύ άλλων ήταν βασισμένα στην απόλυτη κατανόηση του πώς να ρυθμίσει την πλευστότητά του.
Το βαρίδι λαιμού εφαρμόστηκε στη συνέχεια και στα αγωνίσματα βάθους όπου μείωσε τις τριβές και βελτίωσε την ελεύθερη πτώση στη ζώνη της αρνητικής (έχετε παρατηρήσει πως προσπαθούν τα πόδια σας να σας «τουμπάρουν» κατά την φάση αυτή;). Εκείνες τις ημέρες περίπου το 2002 – 2005 υπήρχε πολύς λόγος για νέες τεχνικές, όπως το packing, το mouthfill (το μυστηριώδες «χωρίς χέρια») και την ελεύθερη πτώση. Κανείς δεν μιλούσε για το squeeze και όλοι φοβόντουσαν πως η υποξία ήταν πιο κοντά από ποτέ. Αυτό βέβαια είναι μία άλλη ιστορία.

Ο παράγοντας Νο1
Τότε πραγματοποιήθηκαν τα δύο σημαντικότερα βήματα στην ελεύθερη κατάδυση. Ξεκίνησε με τη συνειδητοποίηση πως το σχοινί κατάδυσης είναι τελικά αρκετά σημαντικό και χρήσιμο (έκανα το πρώτο μου ατομικό ρεκόρ σε ανοιχτό νερό το 1999 – σκέτη τρέλα!). Εφόσον ήταν μία καλή ιδέα να μπορεί ο δύτης να τραβήξει το σχοινί σε περίπτωση ανάγκης, νέες πιο ανθεκτικές σημαδούρες κατασκευασμένες από σαμπρέλες αυτοκινήτων προστέθηκαν στον εξοπλισμό. Το πραγματικό όμως άλμα στον τομέα της ασφάλειας ήρθε με το lanyard. Το Nordic Deep (ο παλαιότερος μέχρι και σήμερα διαγωνισμός ελεύθερης κατάδυσης παγκοσμίως) το απαιτούσε πριν ακόμη προστεθεί στους κανονισμούς της AIDA. Πάνω από όλα, αυτό που θα κάνει το άθλημά μας αποδεκτό είναι το σύστημα αντίβαρου. Ένα βάρος που μπορεί να απελευθερωθεί φέρνοντας το σχοινί, το «πιάτο» βαρών και το δύτη στην επιφάνεια. Το Nordic Deep το χρησιμοποίησε το 2003. Τώρα πλέον οι ελεύθεροι δύτες ήταν έτοιμοι να πιεστούν πραγματικά μιας και το θέμα της ασφάλειας είχε τακτοποιηθεί.
Πολλά από αυτά τα θέματα αναδύθηκαν εκ νέου μετά το θάνατο της Audrey Mestres και το ριψοκίνδυνο χαρακτήρα που παρουσίαζε το No Limits. Μετά το θάνατο της Audrey καθώς και άλλων περιστατικών έγραψα ένα άρθρο πάνω στους κινδύνους και το No Limits γενικότερα. Λίγο αργότερα σε μία βουτιά προπόνησης για την κατηγορία No Limits, θα χαθεί ο Loic Le Ferme.  
Οι αλλαγές αυτές στον τομέα της ασφάλειας παράλληλα με την εξέλιξη του εξοπλισμού και τις νέες τεχνικές όπως το mouthfill και το packing είχαν ως αποτέλεσμα νέοι αθλητές να κερδίσουν άμεσα σημαντικό βάθος στην αρχή ακόμη της καριέρας τους.

Το τέλος της Sphera
Το να κολυμπάει κανείς χωρίς μάσκα φαινόταν αστείο ή τουλάχιστον περίεργο και τρομακτικό. Η ένσταση βρισκόταν στο ότι δεν μπορούσες να δεις. Ο Καναδός παγκόσμιος πρωταθλητής και ευρηματικότατος Eric Fattah ήταν λίγο ή πολύ έξαλλος με τους συντηρητικούς κανονισμούς της AIDA που περιόριζαν την ανακάλυψη και το σχεδιασμό νέου εξοπλισμού. Ήθελε να κολυμπήσει με γυαλιά κολύμβησης γεμάτα με νερό και φακούς για άπνοια. Αυτό όχι μόνο θα του επέτρεπε να εξοικονομήσει περισσότερο από ένα λίτρο αέρα, αλλά παράλληλα θα μπορούσε να βλέπει κιόλας. Σενάρια επιστημονικής φαντασίας τότε. Η AIDA τελικά ψήφισε για αυτό το θέμα και λίγο περισσότεροι από τους μισούς πήραν μία θετική στάση.
Οι φακοί άπνοιας όμως πάνε αρκετά χρόνια πίσω. Ο Christian Engelbrecht γράφει:
« O Robert Croft είναι ο πρώτος που εφηύρε φακούς επαφής που διόρθωναν το φως υποβρυχίως για βαθιές ελεύθερες καταδύσεις το 1968, αντί να χρησιμοποιείται η παραδοσιακή μάσκα που περιλάμβανε και τη μύτη από το 1930. Μέσω του Jacques Mayol, αυτή η επινόηση βρήκε το δρόμο της προς τον Umberto Pelizzari και την ομάδα του, η οποία με τη βοήθεια ενός οπτικού στη Ρώμη, μετέτρεψαν τους σκληρούς φακούς του Croft σε μαλακούς με κόστος που οι φήμες έλεγαν πως ξεπερνούσε τα 10.000 δολάρια για ένα ζευγάρι! Κάνοντας χρήση αυτών των φακών, ο Pelizzari πραγματοποίησε παγκόσμια ρεκόρ τόσο στα σταθερά βάρη όσο και στην κατηγορία No Limits σε όλη τη δεκαετία του 1990. Αργότερα, ο Καναδός Eric Fattah πήρε ένα ζευγάρι σκληρούς φακούς και τους τοποθέτησε στο εσωτερικό ενός ζευγαριού γυαλιών κολύμβησης τα οποία και γέμισε με νερό. Χρησιμοποιώντας αυτά τα γυαλιά κατάφερε να σπάσει το παγκόσμιο ρεκόρ σταθερών βαρών το 2001 με μια βουτιά 82 μέτρων. Με κόστος περίπου 300 δολάρια το ζευγάρι, αυτά τα Fluid Goggles άρχισαν τότε να χρησιμοποιούνται όλο και περισσότερο από την elite των ελεύθερων δυτών και αργότερα, χρησιμοποιώντας μία παραλλαγή του δικού του σχεδίου, ο Herbert Nitsch με τα Fluid Goggles του, πραγματοποιεί παγκόσμια ρεκόρ σε κάθε κατηγορία αγωνισμάτων βάθους.»

Σύντομα η AIDA ήρθε αντιμέτωπη με νέες προκλήσεις. Όπως το μπουκάλι εξίσωσης του Herbert, ή τη στατική του μορφή (http://www.freediving.biz/features/balloon.html). Σύντομα η AIDA θα πρέπει να πάρει μία απόφαση για τις high tech κολυμβητικές στολές που έχουν απαγορευτεί στον κολυμβητικό στίβο ή ακόμη και για το μονοπέδιλο Lunocet που παίρνει εκμεταλλεύεται τη δύναμή που προέρχεται υψηλότερα στο πόδι και μοιάζει περισσότερο με την ουρά δελφινιού (τα πρωτότυπα ακόμη δεν προτιμούνται από τους ελεύθερους δύτες).

Πόσο βαθιά
Σχετικά με τη μέτρηση βάθους, μερικοί κολυμπούσαν με αναλογικά βυθόμετρα μερικές δεκαετίες πίσω ενώ οι πλούσιοι είχαν στο χέρι τους το τεράστιο κουτί Mares Apneist. Σύντομα όλοι έτρεχαν να προμηθευτούν το Suunto D3, που εξειδικεύονταν στην ελεύθερη κατάδυση. Κάπως φτηνό αλλά συχνά με προβλήματα (όμως εάν παραπονιόσουν σου έδιναν ένα καινούργιο). Ο Eric Fattah κατάλαβε πως το μέλλον βρισκόταν στους υπολογιστές και πως δεν υπήρχε λόγος να μειωθούν οι λειτουργίες μιας και οι επεξεργαστές γινόντουσαν όλο και μικρότεροι. Το εγχείρημα F1 προκάλεσε αρκετό ενδιαφέρον. Η τιμή ήταν υψηλή και τα πρωτότυπα παρουσίαζαν βλάβες. Σήμερα, το 2010 γνώρισα κάποιον που βουτάει με ένα τέτοιο χωρίς προβλήματα ή παράπονα.
Η Mares προκάλεσε την Suunto με το βαρύ ανοξείδωτο Mares apneist (λιγότερο πλαστικό και πολύ πιο «ανδρικό»). Είχε τις ίδιες λειτουργίες και ήταν πολύ πιο αξιόπιστο, όμως ποτέ δεν είχε μεγάλη επιτυχία. Η Suunto άρχισε να αποσύρει σταδιακά το D3 το 2008 προτείνοντας σε ελεύθερους δύτες την αγορά του πιο ακριβού D4. (Εγώ, ως ακραίος και απόλυτα φετιχιστής ελεύθερος δύτης, αρνούμαι να χρησιμοποιήσω κάτι που περιλαμβάνει και λειτουργίες για αυτόνομη κατάδυση). Τώρα πλέον, ακούγεται κάτι για ένα νέο μοντέλο από την Suunto, όμως η Aeris τους πρόλαβε παρουσιάζοντας το F10 που στοιχίζει λιγότερο από ένα D3 και έχει περισσότερες λειτουργίες.

Βούτα ανόθευτα
Αυτά λοιπόν μας αφήνουν να συζητήσουμε ένα ακόμη κομμάτι εξοπλισμού. Το Noseclip και την παρουσίαση της οριστικής λύσης. Όχι μόνο εξοικονομείς αέρα με το Noseclip (αυτόν που θα χαλούσες στη μάσκα) αλλά παράλληλα το πρόσωπο είναι εκτεθειμένο στο νερό και τη δροσιά, ενισχύοντας έτσι το αντανακλαστικό οικονομίας οξυγόνου. Επίσης τα χέρια σου είναι ελεύθερα και μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην όλο και πιο διάσημη κατηγορία CNF (κατάδυση χωρίς πέδιλα). Τώρα πλέον υπάρχει μία κατηγορία που επιτρέπει μόνο Noseclip, χωρίς στολή και άλλο εξοπλισμό. UFC ultimate freediving competition or unassisted (απόλυτος διαγωνισμός ελεύθερης κατάδυσης). Το ίδιο ανόθευτη ή ακόμη περισσότερο από την Σκανταλόπετρα (πιάνεσαι από μία πέτρα και την ακολουθείς μέχρι κάτω).
Ποιος ήταν ο πρώτος που κολύμπησε βαθιά χωρίς μάσκα; Δεν μπόρεσα να το μάθω, πάντως η Nataljia Molchaniova ήταν από τους πρώτους. Πριν ακόμη από αυτό, ο πρωτοπόρος Sebastien Murat πραγματοποιούσε μεγάλες βουτιές με το πρόσωπό του εκτεθειμένο. Το πρόβλημα είναι πως εάν καταδυθείς με το κεφάλι προς τα κάτω, τα ιγμόρειά σου θα γεμίσουν με νερό (ο Sebastien, όπως και οι Pipin και Musimu χρησιμοποιούν το γέμισμα των ιγμορείων με νερό ως μέθοδο εξίσωσης). Είναι εξαιρετικά επίπονο για τον αρχάριο (είναι πραγματικά!) Το Noseclip λύνει αυτό το πρόβλημα εάν δεν σας αρέσει η ιδέα της υγρής εξίσωσης.

Παράδεισος
Η μάρκα που πάντοτε τραβούσε το ενδιαφέρον σχετικά με τα Noseclip ήταν η Γαλλική Paradisia. Και ναι, πρέπει να ψάξετε πολύ καλά για να τη βρείτε! Ουσιαστικά κανείς δεν γνωρίζει που πρέπει να κοιτάξει για να βρει αυτό το γαλλικό προϊόν. Στην Ibiza, ο τύπος κρυβόταν στο σκοτάδι ενός parking και τα πουλούσε σαν να ήταν παράνομα. Η τιμή των 30€ επίσης ήταν υψηλή για την εποχή. Οι ομάδες ελεύθερων δυτών βαρέθηκαν να ψάχνουν για τα Paradisia και ξεκίνησαν να κατασκευάζουν δικά τους. Πρόσθεσαν λίγη σχεδίαση και μία καμπύλη στη βάση της «μύτης» κάνοντάς το να έρθει πιο κοντά. Η Freedive Trainers International σύντομα είχε τη δική της εκδοχή. Λίγο πιο ανθεκτικό, μιας και τα άλλα μερικές φορές έσπαγαν, όμως σίγουρα καθόλου όμορφο.
Κατά τη γνώμη μου τα Paradisia συνεχίζουν να είναι στην κορυφή… αυτό βέβαια μέχρι τώρα. Στα χέρια μου κρατάω ένα πρωτότυπο από το εργοστάσιο της Trygons. O ιδιοκτήτης της εταιρίας, Αλέξανδρος, έχει το κακό συνήθειο να κάνει πολύ παρέα με τον Herbert Nitsch και μέσω αυτού πληροφορήθηκε για τα παράπονα σχετικά με τα Noseclip. Έτσι λοιπόν ο Άλεξ, πήγε στο εργαστήριο του και χρησιμοποιώντας πρώτης τάξεως αεροναυπηγικό αλουμίνιο, κατασκεύασε ένα φουτουριστικό προϊόν. Σίγουρα δεν σπάει. Είναι ελάχιστα βαρύτερο από τους ανταγωνιστές του. Τα σημεία πίεσης είναι μικρότερα όμως δουλεύουν σωστά καλύπτοντας την απαραίτητη επιφάνεια. Δεν έχει συγκεκριμένα σημεία «κλειδώματος», σταματάει εκεί ακριβώς που το θέλεις εσύ, με ανάλογη πίεση. Το μέρος που εξέχει μπορεί να «κοιτάει» προς τα κάτω… Οι επιφάνειες που έρχονται σε επαφή με το δέρμα δεν είναι ούτε μαλακές ούτε όμως και σκληρές (στο εσωτερικό του δικού μου Paradisia έχω κολλήσει γυαλόχαρτο, κάτι που ευτυχώς δεν χρειάζεται στο Trygons). Μερικοί θα το μισήσουν. Οι περισσότεροι δεν θα θέλουν να το βγάλουν από πάνω τους. Και βέβαια θα υπάρχει ολόκληρη συζήτηση για το πώς να φορεθεί. Μερικοί θα το βάλουν ανάποδα, επιβεβαιώνοντας αυτήν την γενετική διαστροφή που χαρακτηρίζει την ελεύθερη κατάδυση…