Θεαματικό άθλημα
Υπολογίζοντας και τους αθλητές, περίπου 300 άνθρωποι παρακολούθησαν τους τελικούς στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα στο Aarhus της Δανίας, η μεγαλύτερη συγκέντρωση ελεύθερων δυτών που έγινε ποτέ. Υπήρχε σχολιασμός του αθλήματος, υποβρύχιες κάμερες και μερικές πολύ εντυπωσιακές βουτιές με τους αθλητές να βγαίνουν στο όριο της λιποθυμίας, με βαριές μορφές ΑΜΕ προσπαθώντας παράλληλα να δώσουν – και να το καταφέρνουν – το Οκ. Οι θεατές, γαντζωμένοι στις θέσεις τους κράταγαν και αυτοί την ανάσα τους, συνεπαρμένοι από το δράμα. Το τελευταίο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα έγινε μάρτυρας πολλών ΒΟ. Παρακολουθήθηκε με μεγάλο ενδιαφέρον από πολλούς ελεύθερους δύτες και όχι μόνο. Υπήρχαν άνθρωποι στο κοινό που θεώρησαν τις υποξίες τρομακτικές, όμως και πάλι τους εντυπωσίασαν.

Επομένως το ερώτημα είναι το εξής…
Θέλουμε αθλητές που να φτάνουν στα όρια τους, αγωνιζόμενοι κόντρα στο πρωτόκολλο επιφανείας μέχρι το τέλος. Προσθέτοντας αυτήν τη δράση που βρίσκεται σε άλλα αθλήματα – θα τα καταφέρει ή όχι; Κοίτα πως παλεύει να αποκτήσει και πάλι τον έλεγχο!
Το κοινό και τα μέσα είναι μία μονάδα, είναι ενωμένα. Θα αρέσει στον κόσμο αυτή η μάχη με το PBOMM; Εύκολα μπορεί κανείς να πει πως ναι. Το ίδιο και τα μέσα. Θέλουν τέτοιου είδους δράματα. Μερικοί θα γυρίσουν το κεφάλι τους μακριά από αυτό το θέαμα, όμως οι περισσότεροι θα μείνουν παρακολουθώντας με αγωνία.
Εάν η AIDA επιλέξει αυτόν τον τρόπο, τότε η ελεύθερη κατάδυση θα συνεχίσει να θεωρείται ένα από τα πιο επικίνδυνα αθλήματα στον κόσμο. Κάτι βέβαια που θα παραξενεύει τους αθλητές μιας και γνωρίζουν πως ουσιαστικά, είναι ένα από τα ασφαλέστερα παγκοσμίως. Και πάλι, μπορεί τα μέσα να θέλουν αυτήν την οπτική που παραπέμπει στην εποχή των μονομάχων, όμως το θέλουν αυτό οι αθλητές;

Το πιο επικίνδυνο άθλημα στον κόσμο
Κοιτώντας την αγωνιστική ελεύθερη κατάδυση κανείς μπορεί να δει πως δεν είναι επικίνδυνο άθλημα αρκεί να τηρούνται οι κανονισμοί που έχουν θεσπιστεί και εξελιχθεί μέσω των χρόνων.
Η CMAS εγκατέλειψε τη διεθνή σκηνή τεκμηρίωσης επειδή ισχυρίστηκε πως γινόταν πολύ επικίνδυνη. Ίσως ήταν. Η AIDA ανέλαβε τα ηνία, αναπτύχθηκε και διαδόθηκε. Ενώ η CMAS απλά παρακολουθούσε, η κοινότητα της AIDA έμαθε και ανέπτυξε κανόνες ασφαλείας.

Για τη CMAS και τα μέλη της, το να ωθείς τον εαυτό σου στα όρια θεωρείται taboo. Έτσι, δεν έχει μπορέσει αυτή η οργάνωση να κατανοήσει περισσότερο το άθλημα. Όσο οι δύτες της AIDA έσπρωξαν τον εαυτό τους, έμαθαν μέσω λαθών και πράξεων συνειδητοποιώντας τους μηχανισμούς της άπνοιας και της υποξίας, προσαρμόζοντας την προπόνησή τους και βελτιώνοντας παράλληλα τους κανονισμούς ασφαλείας.

Είναι η υποξία επικίνδυνη;
Εάν είσαι μόνος σου ή ανάμεσα σε εκείνους τους ανθρώπους που απλά δεν μπορούν να καταλάβουν την ελεύθερη κατάδυση, μία λιποθυμία μέσα στο νερό, μπορεί να σημαίνει και το θάνατό σου. Αντίθετα, ανάμεσα σε άλλους αθλητές, θεωρείται ένα ελαφρύ περιστατικό που κατά πάσα πιθανότητα δεν αφήνει μόνιμες βλάβες.
Είναι όμως αυτό αλήθεια; Λοιπόν, δεν είναι ούτε αλήθεια ούτε ψέμα. Έχουμε δει αθλητές να παθαίνουν ξανά και ξανά υποξίες, να μεταφέρονται στη επιφάνεια χωρίς να έχει μπει νερό στους πνεύμονες, να συνέρχονται μετά από 10-30 δευτερόλεπτα και στη χειρότερη των περιπτώσεων να αισθάνονται έναν ελαφρύ πονοκέφαλο (εκτός και αν έχει προκληθεί κάποιος τραυματισμός ή βαρότραυμα στα αυτιά). Μπορεί ένα ΒΟ να αφήσει κάποιο είδος σημαδιού, οι επανειλημμένες υποξίες αφήνουν μόνιμη βλάβη; Όλοι οι αυστηρά προπονημένοι αθλητές θα έχουν Parkinson στο τέλος της ζωής τους. Πολύ απλά δεν το γνωρίζουμε, όμως δεν υπάρχουν σοβαρά δείγματα που να υποστηρίζουν κάτι τέτοιο.
Μία μελέτη στη Σουηδία μερικές φορές χρησιμοποιείται για να αποδείξει πως η ελεύθερη κατάδυση είναι επικίνδυνη. Μερικοί ελεύθεροι δύτες κράτησαν την ανάσα τους μέχρι τα επίπεδα του οξυγόνου να πέσουν σημαντικά. Ένας, κράτησε την αναπνοή του για 7 λεπτά, φτάνοντας μόλις μεριά δευτερόλεπτα μακριά από την υποξία. Οι επιστήμονες έκαναν μετρήσεις για να δουν πιθανές βλάβες στον εγκέφαλο. Και ναι, βρήκαν δείγματα εγκεφαλικών βλαβών (δεν γνωρίζουν εάν είναι βραχυπρόθεσμες ή μακροπρόθεσμες). Αυτό που σίγουρα μπορούν να πουν είναι πως το επίπεδο των βλαβών είναι όμοιο με τη βλάβη που θα προκαλέσει μια μπαλιά από τον τερματοφύλακα προς το κεφάλι ενός παίχτη. Κάτι που γίνεται καθημερινά παγκοσμίως και χειροκροτείται από εκατομμύρια κόσμο.
Όχι, οι αδιάψευστες αποδείξεις που να αποδεικνύουν μακροχρόνιες βλάβες που οφείλονται στην ελεύθερη κατάδυση, ακόμη δεν έχουν βρεθεί.

Ηθικός πανικός
Είναι επειδή η ελεύθερη κατάδυση κρίνεται διαφορετικά λόγω του ιδιαίτερου και κατά τους δημοσιογράφους, εχθρικού περιβάλλοντος υποβρυχίως.
Στους δημοσιογράφους αρέσει να τρομάζουν το κοινό, ή νιώθουν ευθύνη θεωρώντας πως πρέπει να το προειδοποιήσουν. «Κοίτα, κάποιος λιποθύμησε σε μία πισίνα, ας απαγορεύσουμε τις άπνοιες…» Οι γιατροί επίσης παίζουν σημαντικό ρόλο παίρνοντας το ανάλογο ύφος και δηλώνοντας πως κάθε τι που μοιάζει επικίνδυνο πρέπει να απαγορεύεται. Δυστυχώς χάνουν τη γενικότερη εικόνα και δεν διαθέτουν τη γνώση ενός ειδικευμένου αθλίατρου με γνώσεις πάνω στην άπνοια. Οι ελεύθεροι δύτες υψηλού επιπέδου δεν είναι μικρά παιδιά που έχουν άγνοια κινδύνου. Όλα τα αθλήματα δράσης περιλαμβάνουν κινδύνους.

Ότι και αν κάνουν οι ελεύθεροι δύτες, οι αγώνες πάντα θα ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΝΤΑΙ ως επικίνδυνοι από τους λίγους θεατές και ακόμη λιγότερα μέσα. Και αυτό γιατί τα μέσα κάθε λίγο γράφουν τα ίδια και τα ίδια κείμενα. ΘΕΛΟΥΝ να είναι επικίνδυνα, τραβάει περισσότερο ενδιαφέρον.

Επίσης, όπως έχουν πει αρκετοί, οι χορηγοί δεν αποθαρρύνονται από ένα άθλημα που κρύβει κινδύνους. Απλά προσελκύει ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΥΣ χορηγούς ή στην περίπτωσή μας, σχεδόν κανέναν.

Συμπέρασμα. Μπορούμε να ακολουθήσουμε την εικόνα του αθλήματος που έχει δημιουργηθεί και να προχωρήσουμε από εκεί ή να συνεχίσουμε να προσπαθούμε να πείσουμε τον κόσμο πως μπορεί να δείχνει επικίνδυνο, όμως στην πραγματικότητα δεν είναι (κάτι που θα αποτελέσει μία δύσκολη μάχη). Αυτήν τη στιγμή φαίνεται να ακολουθούμε μία ενδιάμεση λύση.

Θα πρέπει να απαλλαχτούμε από το PBOMM φτιάχνοντας κανόνες επιβίωσης;
Χρησιμοποιώντας τους κανονισμούς της αγωνιστικής ελεύθερης κατάδυσης, η AIDA  μπορεί να θέσει ένα standard για το ποια βουτιά είναι εγκεκριμένη. Και αυτό επειδή αυτές οι βουτιές θα προβληθούν στην τηλεόραση και το YouTube. Νεαροί αθλητές θα ακολουθήσουν το παράδειγμα των νικητών. Ήδη βλέπουμε σε σχολεία και καταδυτικές εξορμήσεις αθλητές να ονομάζουν προσωπικές επιδώσεις παρά την παρουσία ΑΜΕ.

Το να διακρίνεις τη διαφορά ανάμεσα στην ΑΜΕ και το PBOMM δεν είναι δύσκολο εάν έχεις εμπειρία, απλά πρέπει να δεις αρκετά ή να νιώσεις και εσύ ο ίδιος τη διαφορά. Ένα επιπλέον πρόβλημα είναι το γεγονός πως αρκετοί κριτές δεν είναι πρόθυμοι να δείξουν κόκκινες κάρτες, ιδίως σε παγκόσμια πρωταθλήματα αλλά και σε γνωστούς αθλητές.

Μπορούμε να αφαιρέσουμε το PBOMM και θα συμβούν τα εξής:
-    Περισσότερα Βο, περισσότερη ΑΜΕ
-    Το άθλημα θα θεωρηθεί ακόμη πιο επικίνδυνο
-    Οι αγώνες ουσιαστικά δεν θα γίνουν πιο επικίνδυνοι (αν και η προπόνηση ανάμεσα σε αρχάριους σίγουρα θα είναι πιο επίφοβη)

Και ας το πάρουμε απόφαση: όταν κάποιος βγαίνει με ΑΜΕ ή PBOMM δεν δείχνει να έχει κανέναν  έλεγχο. Η ελεύθερη κατάδυση θα μπορούσε να είναι άθλημα κυριών τόσο σχετικά με τη γνώση του σώματος όσο και σχετικά με τη γνώση των ορίων. Να γίνεται με στιλ. Όμως κατά τη γνώμη μου κινείται περισσότερο προς ένα μοντέλο μονομάχων (κάτι που πιστεύω όμως, πως θα προσελκύσει το ενδιαφέρον των μέσων, του κόσμου και των χορηγών).

Το τι θα αποφασίσουμε με το ΠΕ/PBOMM θα καθορήσει ποιον δρόμο θέλουμε να ακολουθήσουμε.