Η θάλασσα είναι συνήθως ένα γαλήνιο και ασφαλές μέρος για τον υποβρύχιο κυνηγό, όμως ένας αθέατος κίνδυνος κρύβεται κάτω από τα κύματα για κάθε ελεύθερο δύτη. Η υποξία είναι ο σιωπηλός δολοφόνος που συνοδεύει το όλο και πιο διαδεδομένο άθλημα του ψαροτούφεκου. Η υποξία δεν είναι ένα ιδιαίτερα δημοφιλές θέμα ανάμεσα στους ψαροκυνηγούς, όμως τα στατιστικά υποδεικνύουν πως πρέπει να απασχολεί κάθε υποβρύχιο κυνηγό.
To Divers Alerts Network (DAN) έχει δημιουργήσει μία βάση δεδομένων για ατυχήματα που σχετίζονται με το κράτημα της ανάσας από το 2005. Τα θανατηφόρα περιστατικά που προέρχονται από το κράτημα της ανάσας, έχουν τριπλασιαστεί τα τελευταία 4 χρόνια. Φέτος υπολογίζεται πως τα δηλωμένα θανατηφόρα περιστατικά θα πλησιάζουν τα 90, περίπου 30 περισσότερα από πέρυσι. Οι περισσότεροι εξ αυτών είναι έμπειροι ψαροκυνηγοί.
Για να αποφύγουν ένα μοιραίο περιστατικό, οι ψαροκυνηγοί πρέπει να γνωρίζουν τι προκαλεί την υποξία, πώς μπορούν να την αποφύγουν αλλά και πώς να επιβιώσουν, εάν αυτή πραγματοποιηθεί. Παράλληλα, πρέπει να προσαρμόσουν τα παραπάνω στις απνεϊστικές τους δραστηριότητες.
Η Αμερική έκανε το επόμενο βήμα σχετικά με την επιμόρφωση και ενημέρωση στην ασφάλεια των ελεύθερων δυτών, όταν η Julie Richardson ίδρυσε το DiveWise, την πρώτη μη κερδοσκοπική οργάνωση αφιερωμένη αποκλειστικά στη μόρφωση πάνω σε θέματα ασφάλειας για τους ελεύθερους δύτες, στην αποφυγή της υποξίας αλλά και τη διάδοση ασφαλούς συμπεριφοράς στο υποβρύχιο κυνήγι και την άπνοια.

Η κα. Richardson μοιράστηκε την ιστορία της με εμάς:

« Στις 19 Απριλίου του 2009, δεχθήκαμε με το σύζυγο μου ένα τηλεφώνημα που μας ενημέρωνε πως οι δύο μεγαλύτεροι γιοί μας είχαν εμπλακεί σε ένα ατύχημα ελεύθερης κατάδυσης και πως βρισκόντουσαν σε κρίσιμη κατάσταση. Και τα δύο παιδιά είχαν λιποθυμήσει κατά τη διάρκεια της ανάδυσης από μία βουτιά 30 μέτρων. Ο David, 16 χρονών, είχε λιποθυμήσει 10m από την επιφάνεια. Ο Robert, 20 χρονών, καταδυόμενος ώστε να σώσει τον αδερφό του, χωρίς να προετοιμαστεί κατάλληλα, λιποθύμησε επίσης όταν βγήκε στην επιφάνεια με τον David. Το άψυχο ζευγάρι, επιπλέοντας με τα κεφάλια μέσα, ακίνητο στην επιφάνεια, τράβηξε την προσοχή των τριών φίλων τους οι οποίοι έσπευσαν προς το μέρος τους ώστε να βοηθήσουν. Τα αδέρφια είχαν πάρει μία μπλε-μωβ απόχρωση και δεν ανέπνεαν. Η ακτοφυλακή ειδοποιήθηκε και έδωσε τις πρώτες βοήθειες στα παιδιά καθώς μεταφέρονταν με ελικόπτερο στο νοσοκομείο. Μία εβδομάδα αργότερα, είχαν αναρρώσει πλήρως, όμως δεν θα ξεχάσω ποτέ το τραυματικό εκείνο τηλεφώνημα. Έχω αφιερώσει τον εαυτό μου στο να κάνω ότι μπορώ ώστε κάποιοι άλλοι να μην λάβουν ένα παρόμοιο τηλεφώνημα.»   

Η Julie έχει σχηματίσει μία Συμβουλευτική Ομάδα από 5 εξέχοντα πρόσωπα της ελεύθερης καταδυτικής κοινότητας: Το Δημήτρη Κόλλια - αρχισυντάκτη του Deep Worldwide, τον Terry Maas – πρωτοπόρο ελεύθερο δύτη και κινητήριος δύναμη πίσω από το project του γιλέκου ανέλκυσης, το Neal Pollock – ερευνητή φυσιολογίας με την DAN και δημιουργό της βάσης δεδομένων των περιστατικών με το κράτημα της ανάσας, τη Sheri Daye – εθνική πρωταθλήτρια Αμερικής και τέλος τον Kirk Krack – διευθυντή του Professional Freediving International, η προπόνηση του οποίου έχει οδηγήσει 6 άτομα στην κατάρριψη 20 παγκοσμίων ρεκόρ. Η Julie ξεκίνησε μία ιστοσελίδα, www.divewise.org και συμμετέχει σε διάφορες δραστηριότητες για την επιμόρφωση των έμφυτων κινδύνων σχετικά με την άπνοια.

Καταδυθείτε με ασφάλεια: Είναι θέμα ζωής και θανάτου

Τι προκαλεί την υποξία;

Απλοποιημένα, η υποξία είναι αποτέλεσμα της μείωσης οξυγόνου κατά τη διάρκεια της τελικής φάσης μίας κατάδυσης και είναι πιο πιθανό να συμβεί κατά την ανάδυση, 10 μέτρα από την επιφάνεια ή ακόμη ρηχότερα. Μάλιστα πολλά περιστατικά λαμβάνουν χώρα 30 δευτερόλεπτα μετά από την ανάδυση.
Καθώς ένας δύτης καταδύεται σε βάθος, η αυξανόμενη πίεση του νερού προκαλεί την αύξηση της γενικότερης πίεσης του οξυγόνου, ακόμη και όταν αυτό καταναλώνεται. Κατά την ανάδυση όμως, με τις πιέσεις να μειώνονται και τα επίπεδα οξυγόνου να βρίσκονται χαμηλά προς το τέλος της βουτιάς, η υποξία μπορεί να έρθει γρήγορα και απροειδοποίητα. Τα επίπεδα οξυγόνου είναι στο χαμηλότερο σημείο τους στα 10 περίπου μέτρα κάτω από την επιφάνεια ή και ρηχότερα.
Αφού ο δύτης εισπνεύσει αέρα στην επιφάνεια, χρειάζονται περίπου 20 παλμοί ώστε να φτάσει φρέσκος αέρας στον εγκέφαλο. Μέχρι να ολοκληρωθεί αυτός ο κύκλος, ο δύτης συνεχίζει να βρίσκεται σε κίνδυνο παρά το γεγονός ότι αναπνέει και ότι μπορεί να έχει δώσει το ανάλογο σήμα στο ζευγάρι του. Για τον λόγο αυτό, πρέπει ο δύτης να παρατηρείται για τουλάχιστον 30 δευτερόλεπτα μετά από την ανάδυσή του.
Η ελεύθερη κατάδυση απαιτεί πειθαρχεία. Οι συμμετέχοντες πρέπει να γνωρίζουν τους κινδύνους και να είναι προετοιμασμένοι να τους μειώσουν όσο πιο υπεύθυνα γίνεται. Οι ελεύθεροι δύτες πρέπει επίσης να γνωρίζουν πρώτες βοήθειες και να είναι προετοιμασμένοι ψυχολογικά για το χειρότερο, ώστε να μπορέσουν να αντιδράσουν.
Για να μάθετε περισσότερα για την υποξία ή να δηλώσετε ένα μοιραίο ή σχεδόν μοιραίο περιστατικό επισκεφτείτε το www.divewise.org.


Κατευθυντήριες Γραμμές Ασφαλείας

Να βουτάτε πάντα με ζευγάρι
Οι δύτες που καταδύονται μαζί πρέπει να έχουν παρόμοιες δυνατότητες. Μην καταδύεστε μόνοι σας

Να εναλλάσσεστε
Ο ένας δύτης πρέπει να παρακολουθεί τον άλλον από την επιφάνεια: ο ένας πάνω και ο άλλος κάτω.

Περιμένετε 30 δευτερόλεπτα
Μετά την ανάδυση, ένας δύτης πρέπει να παρατηρείται για 30 δευτερόλεπτα – χρόνος που απαιτείται ώστε το Ο2 να φτάσει στον εγκέφαλο

Αναπνεύστε σωστά
Ο υπεραερισμός πριν τη βουτιά μπορεί να ρίξει εξαιρετικά χαμηλά τα επίπεδα Co2 – το μηχανισμό που καλεί το σώμα να αναπνεύσει.

Σωστή πλευστότητα
Τα επιπλέον βάρη θα προκαλέσουν τη βύθιση ενός δύτη που παθαίνει υποξία, κάνοντας τη διάσωση δύσκολη.

Βγάλτε τη ζώνη σας
Εάν ένας δύτης νιώθει πως κινδυνεύει ή συμμετέχει σε μία διάσωση, πρέπει πάντοτε να απαλλάσσεται από επιπλέον κιλά για να εξοικονομεί Ο2

Ξεκουραστείτε ανάμεσα στις βουτιές
Για να επανέλθουν τα επίπεδα Ο2 και να αποφευχθεί η συγκέντρωση Co2, να αφήνετε ικανοποιητικά κενά ανάμεσα στις βουτιές.

Να είσαστε έτοιμοι
Η ψυχολογική και σωματική προετοιμασία για ένα επικίνδυνο περιστατικό μπορεί να κάνει τη διαφορά ανάμεσα στη ζωή και το θάνατο.