Αν  με περισσή ευκολία απαντάς ένα κιλό το χρόνο τότε έχεις πέσει θύμα μιας πλάνης που απλουστεύει κατά πολύ τα φαινόμενα αύξησης των ψαριών όπως αυτά συμβαίνουν στη φύση. Η πιο ορθή απάντηση στην ερώτηση πόσα κιλά παίρνει ένας ροφός κάθε χρόνο είναι και πάλι ερώτηση: «Ποιός ροφός; Ο ροφός ενός πολυσύχναστου κάβου ή ο ροφός κάποιας προστατευόμενης περιοχής; Ο ροφός των 10 κιλών ή ο ροφός του ενός κιλού; Ο ροφός της Θράκης ή ο ροφός της Κρήτης;»

Πώς αυξάνονται τα ψάρια
Τα ψάρια τείνουν να γίνονται από πολύ μικρά (το είδος γοβιού Trimmatom nanus φτάνει το 1cm) εώς πολύ μεγάλα (ο φαλαινοκαρχαρίας Rhincodon typus φτάνει τα 18 μέτρα) (Nelson, 1984). Αυτή η ποικιλία στα μεγέθη οφείλεται στην αντίστοιχη ποικιλία των περιβαλλοντικών παραγόντων που χαρακτηρίζουν το κάθε ενδιαίτημα που φιλοξενεί το κάθε είδος αλλά και σε παράγοντες που αφορούν στη φυσιολογία και τη βιολογία.
Το 1938 ο Ludwig von Bertalanffy περιέγραψε μαθηματικά τον τρόπο με τον οποίο αυξάνεται ένα είδος καρχαρία (von Bertalanffy, 1938). Το ίδιο πρότυπο ανάπτυξης ισχύει και για την κλάση των Οστεϊχθύων, δηλαδή για τα ψάρια με οστέινο σκελετό. Η εξίσωση von Bertalanffy συνδέει το συνολικό μήκος ενός ψαριού με την ηλικία του και συμβολίζεται ως VBGF. Η VBGF έχει την ακόλουθη μορφή: Lt(cm)=Linf(1-e-k(t-to)) όπου,
Lt= μήκος ατόμου ηλικίας t, συνήθως σε έτη
Linf= μέγιστο δυνατό μήκος
tο= θεωρητική ηλικία του ατόμου, στην οποία έχει μήκος μηδέν
k= συντελεστής αύξησης (που δείχνει το ρυθμό με τον οποίο προσεγγίζεται το Linf).
Η εφαρμογή της VBGF μας δίνει γραφήματα όπως το παρακάτω (στον κάθετο άξονα το μήκος του ψαριού και στον οριζόντιο η ηλικία του):



Από το γράφημα φαίνεται πως τα ψάρια δεν αυξάνουν το μήκος τους με τον ίδιο ρυθμό καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής τους. Στα πρώτα στάδια ο ρυθμός με τον οποίο αυξάνονται είναι υψηλός ενώ όσο μεγαλώνουν ο ρυθμός αυτός μειώνεται μέχρι να φτάσουν στο θεωρητικό μέγιστο μήκος (Linf) όπου μηδενίζεται. Αξίζει να αναφέρουμε ότι έχουν διαπιστωθεί ενδογενείς σχέσεις ανάμεσα στα k και Linf που έχουν να κάνουν με τους περιορισμούς ως προς τη μέγιστη πρόσληψη ενέργειας μέσω της τροφής και χρήση αυτής της ενέργειας για αύξηση και μεταβολισμό (Jensen 1997). Σε γενικές γραμμές όσο πιο μεγάλο το Linf τόσο πιο μικρό το k, δηλαδή όσο πιο μεγάλο γίνεται το είδος τόσο πιο αργά δύναται να φθάσει στο μέγιστο μήκος. Για παράδειγμα ο ροφός ενώ έχει μεγαλύτερο Linf από το σαργό υστερεί ως προς το μέγεθος του k.
Αυτά συμβαίνουν με το μήκος των ψαριών. Ωστόσο επειδή αναφερθήκαμε στο βάρος του ροφού και στην πλάνη του «ενός κιλού το χρόνο», ας δούμε τι συμβαίνει και με το βάρος των ψαριών. Το βάρος σχετίζεται με το μήκος μέσω της εξίσωσης W[g] = a Lb[cm], όπου
W[g] το βάρος του ψαριού, σε γραμμάρια
a μία σταθερά
L[cm] το μήκος του ψαριού, σε εκατοστά
b μία σταθερά.
Αν συνδέσουμε τις δύο παραπάνω σχέσεις προκύπτει μία παραλλαγή της VBGF η οποία περιέχει και το βάρος και έχει ως εξης W(t)=Winf(1-e-k(t-to))b. Αυτή δίνει διαγράμματα όπως το παρακάτω:


Με μια γρήγορη ματιά στο παραπάνω διάγραμμα μπορούμε να δούμε ότι η πλάνη του «ενός κιλού το χρόνο» είναι όντως πλάνη. Ακόμα και αν αυτό συμβαίνει θα συμβαίνει σε μία συγκεκριμένη χρονική περίοδο αφού ο ρυθμός κτήσης βάρους αλλάζει συνεχώς. Έτσι ένα νεαρό ψάρι αποκτά πιο γρήγορα βάρος από ένα γηραιότερο του ίδιου είδους. Εδώ ταιριάζει και η ερώτηση «Ποιος ροφός; Αυτός των δέκα ή του ενός κιλού;».

Γιατί και πού σταματάει η αύξηση
Τα όρια της αύξησης των ψαριών καθορίζονται από πολλούς παράγοντες. Περιβαλλοντικοί παράγοντες όπως η θερμοκρασία μπορούν να επηρεάζουν την αύξηση (βλέπε Imsland et al., 2006). Πρότυπα αύξησης του μέγιστου μεγέθους με την αύξηση του γεωγραφικού πλάτους έχουν παρατηρηθεί (Lindsey 1966) και εδώ ταιριάζει η ερώτηση «Ποιος ροφός; Αυτός της Θράκης ή αυτός της Κρήτης;». Βασικό ρόλο παίζουν και τα μορφολογικά χαρακτηριστικά του κάθε είδους. Τα ψάρια τα οποία φτάνουν σε μεγαλύτερα μέγιστα μήκη έχει παρατηρηθεί ότι διαθέτουν μεγαλύτερες βραγχιακές επιφάνειες ανά μονάδα βάρους σε σχέση με τα είδη που χαρακτηρίζονται από μικρότερα Lmax (Pauly, 1981). Το τελευταίο έχει να κάνει με τη διαθεσιμότητα του οξυγόνου στα προς αύξηση σώματα των ψαριών. Δεν θα ήταν παράλογο να υποθέσουμε πως τοπικά ψάρια τα οποία υπόκεινται στο συνεχές stress της έντονης αλιευτικής πίεσης αλλά και της ηχορρύπανσης από τις μηχανές των διαπλέοντων σκαφών σε κάποιους πολυσύχναστους ψαρότοπους, υποαναπτύσσονται σε σχέση με κάποια ομοειδή τα οποία είναι πιο τυχερά ως προς τον τόπο διαβίωσής τους (οι μεσοπέλαγες ξέρες αποτελούν ακόμη (;) ευτυχία για τα ψάρια αλλά και για τους ανθρώπους που θέλουν να μοιάσουν στα ψάρια).  

«Τελικά πόσα κιλά παίρνει ο ροφός μου;»
Αν θέλετε να κάνετε δύσκολη τη ζωή ενός ιχθυολόγου δεν έχετε παρά να του απευθύνετε την παραπάνω ερώτηση. Αυτό συμβαίνει γιατί τα αποτελέσματα από τις επιστημονικές έρευνες για τα διάφορα είδη μπορεί να μη συμφωνούν απόλυτα μεταξύ τους. Σύμφωνα με τα στοιχεία που περιέχονται στη FishBase (Froese & Pauly, 2009) και κάνοντας τους απαραίτητους υπολογισμούς, για το ροφό φαίνεται να ισχύει πως ένα ψάρι των 20kg διανύει το 32ο  έτος της ζωής του. Σύμφωνα με μία άλλη έρευνα του Chauvet (1981) ένας ροφός των 20kg βρίσκεται στο 22ο έτος της ζωής του. Αυτές οι διαφορές σχετίζονται κατά κύριο λόγο με τη μεγάλη ποικιλότητα βιοτικών και αβιοτικών παραγόντων που παρουσιάζουν τα θαλάσσια ενδιαιτήματα που φιλοξενούν τους πληθυσμούς των ψαριών και κατά δεύτερο λόγο με την αντικειμενική δυσκολία που παρουσιάζει η «τέλεια» δειγματοληψία (μεγάλος και αντιπροσωπευτικός όγκος δεδομένων).
Όποια και αν είναι η πραγματικότητα την οποία ψηλαφούν οι επιστημονικές έρευνες, ένας ψαροκυνηγός ή ένας απλός πλάνητας είναι σίγουρο πως όταν αφαιρεί ή συναντά αντίστοιχα, ένα μεγάλο ψάρι πρέπει να σκεφτεί μήπως είναι νεότερος από αυτό (τουλάχιστον στο χώρο της θάλασσας).
 

Βιβλιογραφία
Bertalanffy, L. von 1938. A quantitative theory of organic growth (Inquiries on growth laws. II). Human Biol. 10: 181-213.
Chauvet C., 1981. Calcul par otolithometrie de la relation LT - age d’Epinephelus guaza (L., 1758) de la cote nord de la Tunisie. Rap. P.V. Comm. Int. Expl. Scient. Medit., 27(5): 103-106.
Froese, R. and D. Pauly. Editors. 2009.FishBase. World Wide Web electronic publication. www.fishbase.org, version (09/2009).
Imsland, A.K., Foss, A., Sparboe, L.O., Sigur?sson, S. 2006.  The effect of temperature and fish size on growth and feed efficiency ratio of juvenile spotted wolffish Anarhichas minor  Journal of Fish Biology 68, 1107-1122
Jensen, A.L. 1997. Origin of the relation between K and L inf and synthesis of relations among life history parameters. Can. J. Fish. Aquat. Sci. 54: 987-989.
Lindsey, C.C. 1966. Body sizes of poikilotherm vertebrates at different latitudes. Evolution, 20, 456 – 465
Nelson, J. S. 1984. Fishes of the World, 2nd ed. New York: John Wiley & Sons.
Pauly, D. 1981. The relationships between gill surface area and growth performance in fish: a generalization of von Bertalanffy's theory of growth. Berichte der Deutschen Wissenschaftlichen Kommission fur Meeresforschung 28(4): 251-282.