Υπενθυμίζω: δεν υπάρχει απόλυτη ασφάλεια. Αυτά που θα σου περιγράψω ελαχιστοποιούν τις πιθανότητες εμφάνισης μοιραίου περιστατικού. Δεν τις εκμηδενίζουν.
Ψάρεμα με ομάδα 2 ατόμων
Δεν είναι ότι καλύτερο μπορείτε να κάνετε. Για το βαθύ ψάρεμα συστήνονται 3 άτομα. Αλλά μπορεί να γίνει και με 2. Ψαρεύουμε δύο άτομα μόνο όταν: (Ι) Το βάθος το οποίο θα επιχειρήσουμε είναι τέτοιο ώστε επιτρέπει σε αυτόν που κάνει ασφάλεια να είναι άνετος σε όλες τις βουτιές του, (ΙΙ) δεν χάνεται η οπτική επαφή κατά την ανάδυση του δύτη. Το τελευταίο είναι από τους σημαντικότερους κανόνες ασφαλείας! Αυτό σημαίνει ότι για πιο βαθιά νερά, απλά δεν πάμε μόνο 2 άτομα για ψάρεμα!
Κύριο μέλημα μας είναι αυτός που κάνει ασφάλεια να γνωρίζει ανά πάσα στιγμή τη θέση του καταδυόμενου στο βυθό. Αυτό επιτυγχάνεται με 2 τρόπους.
• Αν ο βυθός είναι ελάχιστα πιο βαθιά από εκεί που χάνεται η οπτική επαφή. Π.χ. έστω ότι η οπτική επαφή χάνεται στα 25m και ο βυθός είναι στα 28-29. Τότε μπορείς να «ξέρεις» που βρίσκεται το ζευγάρι σου βάζοντας κάποια σημάδια στο βυθό, συνήθως λίγο ρηχότερα. Δηλαδή βρίσκεσαι κάθετα από πάνω του και μπορείς να βλέπεις και λίγο ρηχότερα. Είναι πολύ σημαντικό να διατηρήσεις τη καθετότητα!!! Αυτό γιατί σε μεγάλο βάθος, μικρές αποκλίσεις οδηγούν σε μεγάλες αποστάσεις μεταξύ 2 ατόμων. Και δε το θέλουμε αυτό! Τα σημάδια δεν είναι ανάγκη να είναι ευδιάκριτα. Μπορεί να είναι απλά αποχρώσεις κάποιων σχηματισμών στο βυθό. Οτιδήποτε αρκεί να σου προσδιορίζει τη θέση. Μπορείς παράλληλα να βάλεις και σημάδια στη στεριά, αλλά η ταπεινή μου εμπειρία λέει ότι είναι πολύ πιο δύσκολο να ξέρεις ακριβώς τη θέση σου με αυτό τον τρόπο. Καλύτερα με γνώμονα το βυθό, ποιο ασφαλές. Πως κρατάμε τη σωστή θέση με γνώμονα το βυθό? Λίγο πριν χαθεί ο καταδυόμενος βάζεις σημάδια. Παρατηρείς δηλαδή κάποιο σημάδι στο βυθό που μπορείς να αναγνωρίσεις, αχνά έστω, κάποιο γεωμετρικό σχήμα, σίγουρα κάποια διαφορά στην απόχρωση. Κράτα την εικόνα! Προσπάθησε να βλέπεις συνεχώς το ίδιο πράγμα. Με αυτό εννοώ την οπτική που λαμβάνεις από τη θέση που βρίσκεσαι. Π.χ. Δες ένα αντικείμενο κοντά σου, τώρα που σου μιλάω. Σήκω και άλλαξε θέση. Παρατήρησε πως αλλάζει η εικόνα που αντιλαμβάνεσαι. Με τον ίδιο τρόπο που αν βγάλεις φωτογραφία ένα αντικείμενο από δυο διαφορετικές θέσεις, αλλάζει η οπτική του γωνία. Να θυμάσαι την εικόνα του βυθού λοιπόν λίγο πριν εξαφανιστεί από το οπτικό σου πεδίο ο καταδυόμενος. Αν τη κρατήσεις, κρατάς τη καθετότητα από πάνω του. Αυτός που καταδύεται: πρέπει να έχει στο μυαλό του όλα τα παραπάνω και τη προσπάθεια που κάνεις για να ξέρεις που βρίσκεται. Έτσι δεν ξεκινά υποβρύχιες διαδρομές οι οποίες θα οδηγήσουν σε απώλεια οπτικής επαφής κατά την ανάδυση. Είπαμε: αν το ψάρι είναι τόσο μακριά τότε μπορεί μια χαρά να κάνει ανάδυση (με λίγο σύρσιμο προς τα πίσω, οπισθοχώρηση δηλαδή) χωρίς να τρομάξει το ψάρι. Στην επόμενη βουτιά εκεί θα είναι. Και να μην είναι δε τρέχει μια. Εκεί βαθιά που βουτάτε πλέον, θα βρείτε ένα άλλο λίγο πιο κάτω.
• Αν ο βυθός είναι αρκετά πιο κάτω από εκεί που χάνεται η οπτική επαφή. Δε μου αρέσει αυτό που θα σου περιγράψω (με 2 άτομα) γιατί δεν δίνει τις καλύτερες πιθανότητες για ασφάλεια. Βασίζεται πρωτίστως στην εμπειρία των δυτών, κάτι το οποίο δε μπορεί να οριοθετηθεί στα πλαίσια ενός κανόνα, και τις ιδιαίτερα ευνοϊκές καιρικές συνθήκες. Αν ο βυθός είναι αρκετά ποιο κάτω… πρέπει να είστε 3 άτομα. Αυτά που θα ακούσεις για τα 2 άτομα κράτα τα για να τα χρησιμοποιήσεις σε περίπτωση που θα τύχει να πέσετε κατά λάθος σε ποιο βαθιά νερά από όσο υπολογίζατε. Φύγετε και επιστρέψτε τρεις μαζί. Μην το κάνετε συστηματικά γιατί η πιθανότητα να χαθεί η «γνώση» θέσης του καταδυόμενου είναι μεγάλη. Στη περίπτωση δύο ατόμων, πρέπει να καταδυθείς πίσω από το ζευγάρι σου, πριν χαθεί από το οπτικό σου πεδίο. Ένα σύνηθες λάθος που γίνεται είναι ότι περιμένουμε να καταδυθούμε αμέσως πριν χάσουμε το δύτη που θα επιχειρήσει στο βυθό (1 sec πριν). Αυτό είναι λάθος, γιατί στις περισσότερες των περιπτώσεων απλά τον χάνουμε τελείως έτσι. Το σωστό είναι να εκκινήσεις τη βουτιά σου 4-5 sec πριν χάσεις το δύτη από το οπτικό σου πεδίο (αυτό είναι πιο πολύ από το «αμέσως πριν»). Αυτά τα 5 sec θα σου επιτρέψουν να διατηρήσεις οπτική επαφή, χωρίς να ξοδέψεις σημαντικό τμήμα από την άπνοια σου. Ακολούθησε τον διατηρώντας οριακά οπτική επαφή. Καλό είναι (μη τρομάζουμε και τα ψάρια) να είσαι οριζόντια λίγο πιο πίσω από το ζευγάρι σου. Αυτό γιατί έχει παρατηρηθεί ότι τα ψάρια αντιλαμβάνονται το χώρο κυριαρχίας τους με βάση τη καθετότητα. Έτσι δεν είναι ότι καλύτερο να κάνει ο φίλος σου καρτέρι/συρτό, και εσύ να είσαι πάνω από τα ψάρια. Αν νιώσεις ότι ξεπερνάς τα όρια της άνεσης φύγε για την επιφάνεια ερχόμενος σταδιακά κάθετα πάνω από τη θέση του φίλου σου. Όταν βγεις πάρε αμέσως καλές ανάσες και βάλε σημάδια! Είτε στη στεριά, είτε ακόμα καλύτερα στο βυθό όπως σου είπα. Το πιο σημαντικό σημείο εδώ είναι να διατηρήσεις τη θέση σου, όσον αφορά τη καθετότητα. Αυτό γιατί ο φίλος σου θα ανέβει πλέον πολύ κοντά στη θέση που είσαι τώρα, μιας και από εκεί που τον άφησες δε μπορεί να σύρθηκε πολύ πιο μακριά (τον είχες ήδη ακολουθήσει, θυμάσαι?). Μετά τις ανάσες έχεις τεταμένη προσοχή στο βυθό, γυρίζεις συνεχώς γύρω σου για να δεις που θα αναδυθεί ακριβώς ο φίλος σου. Δεν κοιτάζεις μόνο μέσα στο βυθό αλλά και έξω στην επιφάνεια, αφού μπορεί να τον χάσεις (αν σε/τον έχει παρασύρει το ρεύμα) και να τον δεις κάπου όπου θα αναδυθεί. Αυτή η τελευταία περίπτωση (δηλαδή το να τον χάσεις εντελώς στην ανάδυση) σημαίνει ότι κάτι δεν έγινε καθόλου σωστά και από τους δύο σας. Σημαίνει επίσης ότι πλέον επιχειρείτε σε βάθη που χρειάζονται 3 άτομα (για να μπορείς να κάθεσαι στα μεσόνερα όσο χρειάζεται ώστε να μη χάνεται η γνώση της θέσης του δύτη). Επίσης μπορεί να σημαίνει ότι οι καιρικές συνθήκες (ρεύμα, υψηλός κυματισμός) είναι πολύ επικίνδυνες για το δεδομένο ψάρεμα με 2 άτομα. Ο υψηλός κυματισμός είναι ότι χειρότερο όταν προσπαθείς να εντοπίσεις το ζευγάρι σου στην επιφάνεια. Αν έχει πάθει black out, είναι πολύ αμφίβολο ότι θα καταφέρεις να τον βρεις εγκαίρως (πριν πάρει νερό…). Συνήθως ο υψηλός κυματισμός σημαίνει και ρεύμα. Ακόμα πιο άσχημα τα πράγματα για τη διατήρηση της καθετότητας από εσένα, αλλά και της κάθετης ανάδυσης από το ζευγάρι σου! Μαζέψτε τα, φύγετε και γυρίστε με 3ο στη παρέα, με καλές συνθήκες.
• Με το που θα ακούσεις τον ήχο της βολής.
o Αν είσαι ήδη στην επιφάνεια φύγε για κάτω! Τώρα πρέπει να βοηθήσεις το ζευγάρι σου. Έχεις δύο επιλογές: (Ι) Παίρνεις το όπλο από τα χέρια του. Αυτό για να τον ξεκουράσεις και να ανέβει άνετα. Πρόσεχε: δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να ασχοληθείς με το ψάρι!! Το κύριο μέλημα σου είναι να βλέπεις συνεχώς που είναι ο φίλος σου, να είσαι δίπλα του μέχρι να πάρει τις ανάσες του. Αναδύσου αγαντάροντας, έχοντας στο μυαλό σου συνεχώς την ασφάλεια του (οk αν μπορείς τράβα και λίγο το ψάρι προς τα επάνω). Πρέπει στην επιφάνεια αν είσαι δίπλα του, να σου δώσει «ok» και μετά να ασχοληθείς με το ψάρι! (ΙΙ) Πιάνεις το φίλο σου από τη μασχάλη τεντώνοντας το χέρι σου προς τα πάνω και τον βοηθάς στην ανάδυση. Αυτή η τεχνική αποδίδει πολύ καλά. Επιπρόσθετα δίνεις τη χαρά στο φίλο σου να συνεχίσει να δουλεύει το ψάρι. Και πάλι εδώ φτάνουμε πρώτα στην επιφάνεια, πρώτα δίνουμε ένα σήμα ok (ακόμα και αν είναι ένα γρήγορο «είμαι καλά», μιας και τα χέρια του είναι απασχολημένα με το ψάρι) και συνεχίζουμε μετά, αφού βεβαιωθούμε ότι πράγματι είναι καλά ο φίλος μας.
o Αν είσαι στα μεσόνερα. Μάλλον ήδη έχεις δαπανήσει ένα τμήμα της άπνοιας σου. Αν νιώθεις άνετα μείνε και περίμενε το φίλο σου να έρθει δίπλα σου, μετά πάρε το όπλο από τα χέρια του ή βοήθησε τον ίδιο να ανέβει. Αν νιώθεις ότι έχεις δαπανήσει σημαντικό τμήμα της ανάσας σου, θυμήσου: η ασφάλεια σου είναι πιο σημαντική από του φίλου σου. Βγες στην επιφάνεια, διατηρώντας πάντα οπτική επαφή με τον καταδυόμενο και πάρε ανάσες. Περίμενε τον να ανέβει δίπλα σου. Στατιστικά το πιο πιθανό σενάριο υποξίας είναι κοντά στην επιφάνεια ή στην επιφάνεια μετά από τη πρώτη εκπνοή. Οπότε, με βάση τις πιθανότητες είναι καλύτερο να φύγεις για την επιφάνεια, παρά να τον περιμένεις κάτω φτάνοντας και εσύ σε κρίσιμα όρια. Όντας στην επιφάνεια σου δίνεται η δυνατότητα (έστω και με 5 – 6 ανάσες) να φύγεις για κάτω αν χρειαστεί με πολύ περισσότερο Ο2.
Και στις δύο περιπτώσεις αυτός που είχε καταδυθεί και προσέχουμε, επίσης προσέχει εμάς στην επιφάνεια. Γιατί ξέρει ότι μπορεί και αυτός που κάνει ασφάλεια να έχει ζοριστεί.
Ψάρεμα με ομάδα 3 ατόμων
Εδώ αρχίζει το χοντρό παιχνίδι. Με τρία άτομα πρακτικά μπορείτε να ψαρέψετε όπου θέλετε. Σχεδόν με όλες τις καιρικές συνθήκες, αν και με πολύ υψηλό κυματισμό και πολύ δυνατό ρεύμα δεν θα σου το συνιστούσα. Πως το κάνουμε: Θα αναφερθώ στους δύτες ως Νο1 (καταδυόμενος), Νο2 (πρώτη ασφάλεια), Νο3 (δεύτερη ασφάλεια).
4-5 sec πριν χαθεί από το οπτικό πεδίο ο Νο1, φεύγει ο Νο2 ώστε να διατηρηθεί η οπτική επαφή. Παραμένει στα μεσόνερα όσο χρειαστεί, δείχνοντας με το δείκτη του χεριού του τη θέση που βρίσκεται ο Νο1. Αυτό είναι σημαντικό για να ξέρει και ο Νο3 που βρίσκεται ο καταδυόμενος, αν χρειαστεί να καταδυθεί. Γνώση μέσα από το αγωνιστικό περιβάλλον της AIDA Hellas. Αν για κάποιο λόγο τελειώνει η ανάσα του Νο2 (πλέον έχει την ευχέρεια για κανονικές βουτιές αφού ο 3 προσέχει) φεύγει για την επιφάνεια. Αμέσως μετά τις ανάσες του No2 και το ok που δίνει στον No3, ο τελευταίος φεύγει για κάτω να συνεχίσει τη παρατήρηση του Νο1 (σπάνια θα χρειαστεί αυτό). Στην ανάδυση του Νο1 ο 2 ή ο 3 περιμένουν για να τον βοηθήσουν. Ασχέτως αν έχει χτυπήσει ψάρι ή όχι. Πιάνουμε από τη μασχάλη με τεντωμένο το χέρι μας προς τα επάνω (όχι από τη μεριά που κρατιέται το όπλο) και βοηθάμε στην ανάδυση. Αυτό μας ξεκουράζει (σαν ομάδα) σημαντικά και μας επιτρέπει περισσότερες βουτιές στο σύνολο για το κάθε ένα. Αν για κάποιο λόγο χαθεί η οπτική επαφή από τον Νο3 όσον αφορά τη θέση του Νο1 (πολύ δύσκολο αν έχεις ακολουθήσει τους κανόνες που σου ανέφερα) αναδυθείτε οι Νο2 και 3, διατηρείστε απόσταση μεταξύ σας (ώστε να καλύπτετε μεγαλύτερο όγκο υδάτων με τη ματιά σας) και πράξτε όπως στη περίπτωση των 2 ατόμων που ανέφερα όταν χάνεται η οπτική επαφή. Κάτι κάνατε λάθος αν 3 άτομα καταφέρατε να χαθείτε. Συνήθως είναι καθυστερημένος χρόνος εκκίνησης του Νο2 ή κακή συνεννόηση μεταξύ Νο2 και Νο3. Με λίγη εξάσκηση θα το βρείτε.
Κάτι σημαντικό: με 3 άτομα θα μπορείτε να ψαρεύετε μέχρι τα 35 μέτρα με σταθερά βάρη, και αρκετά παρακάτω με εναλλασσόμενα. Κάποιοι μπορούν και περισσότερα μέτρα με σταθερά, αλλά συνήθως από τα 35 και κάτω, οι δύτες που γνωρίζω προσωπικά, προτιμούν τα εναλλασσόμενα για διάφορους λόγους. Αν ανήκεις σε αυτή τη κατηγορία (35+), κράτα χρόνους επιφανείας για την αποβολή του Ν2. Η AIDA International προτείνει τον ακόλουθο κανόνα:
Κάνοντας τις σχετικές πράξεις κρατάμε τον μεγαλύτερο χρόνο που προκύπτει από τους δύο υπολογισμούς. Πρακτικά για βουτιές μεγαλύτερες των 30-35m χρησιμοποιούμε το (βάθος/5), αφού πάντα προκύπτει μεγαλύτερο νούμερο έτσι. Αυτός ο κανόνας όμως είναι σχεδιασμένος για ελεύθερους δύτες, όχι για ψαροκυνηγούς που έχουν πολύ μεγαλύτερη παραμονή στο βυθό ή/και παραγωγή μυϊκού έργου. Όταν αρχίσεις να βουτάς περί τα 40 μέτρα, ή και παρακάτω, κράτα μεγαλύτερους χρόνους. Διαλείμματα της τάξεως των 10 λεπτών δεν είναι υπερβολή. Ομάδα 4 ατόμων λοιπόν, για τόσο μεγάλα βάθη, δουλεύει πιο αποδοτικά αφού βγαίνουν περισσότερες βουτιές ανά ώρα για την ομάδα. Γνωρίζουμε ανθρώπους που εμφάνισαν συμπτώματα νόσου με ελεύθερη κατάδυση στο υποβρύχιο ψάρεμα. Άλλοι πάλι, απόλυτα ικανοί αθλητές δεν έχουν εμφανίσει συμπτώματα, παρόλο που βουτάνε πάρα πολύ βαθιά και με μικρούς χρόνους επαναφοράς. Το ζήτημα είναι μεγάλο και ανοικτό, και ξεφεύγει από τα πλαίσια αυτών που θέλω να σου πω. Μείνε στο εξής σε παρακαλώ: κράτα χρόνους επαναφοράς.
Να θυμάσαι: η μεγαλύτερη ασφάλεια προέρχεται από το πώς εσύ προσέχεις τον εαυτό σου. Όλα τα υπόλοιπα μέτρα είναι αν κάποια μέρα έκανες κακή εκτίμηση των ικανοτήτων σου (για τη συγκεκριμένη μέρα). Αν εσύ στατιστικά εμφανίζεις συχνά υποξικά περιστατικά, όσον αφορά το υποβρύχιο ψάρεμα, είσαι μελλοθάνατος. Αυτό γιατί το ανοικτό θαλάσσιο περιβάλλον είναι απρόβλεπτο, δεν οριοθετείται. Αυτά που έγραψα παραπάνω είναι οδηγίες για να είσαι πιο χαλαρός στις βουτιές σου, για να είστε πιο αποδοτικοί ως ομάδα, για να γυρίσεις πίσω τη μέρα που εσύ δεν έπραξες σωστά. Δεν υποκαθιστούν σε καμία περίπτωση τη δική σου ικανότητα αυτοσυντήρησης. Δεν σημαίνουν ότι μπορείς με αυτά να βουτάς σα να μην υπάρχει αύριο. Θυμήσου το νόμο της ολικής πιθανότητας. Αν έχεις αυξημένη πιθανότητα να πάθεις black out, αυξάνεις την ολική πιθανότητα να συμβεί μοιραίο περιστατικό.
